تبلیغات
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است) - مطالب ابر طرح های جنگلداری
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

در سالهای اخیر، واژه استراحت بهره برداری در جنگلهای شمال مطرح گردیده و خصوصا توسط طرفداران تقف برداشت چوب از جنگلهای شمال مورد پیگیری قرار می گیرد.

واقعیت این است که ما با آغاز اجرای طرح های جنگلداری(مشابه طرح جنگلداری اروپا)، تقریبا از دهه40 تاکنون ، دارای سابقه بیش از نیم قرن اجرای طرح جنگلداری در شمال کشور بوده و متاسفانه فعالیت های احیائی و عمرانی و حفاظتی طرح ها به بهره برداری طرح های جنگلداری وابسته هستند. بدلیل وابستگی هزینه های اجرای طرح به بهره برداری جنگل های شمال، امکان انعطاف پذیری و تغییر ماهیت برنامه ریزی جنگلها در نقاطی که ادامه روند گذشته طرح به صلاح نبوده، متاسفانه بدلیل غفلت یا نداشتن تجربه و اطلاعات کافی از تبعات بعدی فراهم نگردید در نتیجه، عدم تحقق بعضی از اهداف اختصاصی جنگل در مناطق دارای مشکلات اقتصادی و اجتماعی، با اعتراض مخالفین بهره برداری از جنگلهای شمال مواجه و بتدریج محدودیت های دولت نیز بر بره برداری از جنگلهای شمال بیشتر شد (بهر بردرای در حد توان اکولوژیک در برنامه چهارم و برنامه پنجم توسعه) و در سال1392 نیز با تصویب طرح بهینه سازی پایش،حفاظت و بهره برداری از جنگلهای شمال توسط دولت، بهره برداری از درختان جنگلهای شمال، صرفا به درختان آسیب دیده اختصاص محدود شده است (یعنی بهره برداری غیر اقتصادی). البته دولت کریمه در بند9 مصوبه مذکور، برنامه تامین اعتبارات طرح محدود سازی برداشت درختان جنگلهای شمال را نیز مصوب نموده که با وجود2 سال از اجرای آن تاکنون محقق نگردیده است. ولی اصرار نهادهای نظارتی قوه محترم قضائیه و سایر دلسوزان حفظ منابع طبیعی کشور(اعم از بدنه اجرایی سازمان جنگلها و سازمان حفاظت محیط زیست و سایرین) بر اجرای ماده 6 مصوبه موصوف(یعنی بهره برداری فقط محدود به برداشت از درختان پوسیده(سن آمادگی  فیزیکی یا دیزیستی بیولوژیکی) که از سال گذشته اجرا گردیده و در سالجاری با شدت عمل حداکثر در حال جریان است نشان دهنده عملی شدن خواسته ها و آرزوهای طرفداران استراحت بهره برداری جنگل های شمال می باشد. که بنظر نگارنده، اقدامی منطقی و عکس العملی اعتراض آمیز از عدم تحقق مناسب نتایج حفاظتی و احیائی دخالت های گذشته طرح های جنگلداری تلقی می شود.

ایده استراحت جنگل دارای مخالفین و موافقین ذیل است:

1-طرفداران توقف مطلق هرگونه بهره برداری از جنگلهای شمال. این گروه اعتقاد دارند که طرح های جنگلداری فعلی ، برای حفاظت از جنگلها نیز مفید نیستند.

2-طرفدار توقف هرگونه برداشت چوب از جنگلهای شمال،ولی اعتقاد دارند که سایر برنامه های کتابچه طرح های جنگلداری از جمله حفاظت جنگلها می بایست ادامه داشته باشد.

3-طرفداران استراحت جنگل، که با روند بهره برداری سنگین چوب از جنگلهای شمال  مخالف بوده و با بهره برداری درختان پوسیده(برداشت غیر اقتصادی چوب)، مشابه مصوبه دولت(طرح پایش) موافق هستند.

4-مخالفین استراحت جنگل که بهره برداری های گذشته طرح های جنگلداری را نیز تایید می نمایند و بر ادامه روند طرح های جنگلداری تاکید می نمایند.

5-مخالفین استراحت جنگل که با روند بهره برداری های گذشته از جنگلهای شمال مخالفت داشته و به اصلاح بهره برداری از جنگل و اصلاح روند طراحی و اجرای طرح های جنگلداری اعتقاد دارند. گروهی از این دسته با طرح بهینه سازی پایش مصوب1392دولت موافق و گروهی مخالف هستند.

دلایل مخالفین:دولت قادر به تامین اعتبارات حفاظتی و احیائی جنگلهای شمال نبوده و بنابراین بهره برداری اصولی علاوه بر تولید چوب می تواند اعتبارات این بخشها را جبران نماید. ضمنا برداشت چوب وسیله اصلاح جنگلهای شمال محسوب می شود و اگر جنگلها را بحال خود رها کنیم رویش جنگل به صفر گرایش پیدا می کند و حتی به رویش منفی نیز رسیده یا خواهند رسید(چون جنگلهای شمال عموما در حالت گونه های کلیماکس قرار دارند و یا اکثر پایه ها به سن دیرزیستی رسیده اند و مهمتر از همه آنکه بدلیل حضور دام و دامدار، امکان زادآوری و ایجاد نسل های جدید درختان جنگلی سلب شده است) . دلیل مخالفت دیگر آنکه، برداشت درختان صرفا پوسیده، بمعنی حذف آشیان اکولوژیکی حشرات و پرندگان وابسته به آنها بوده و (بمانند دوستی خاله خرسه) موجبات نابودی عناصر دیگر اکوسیستم جنگل فراهم می گردد!. دلیل دیگر آنکه اگر طرح تنفس یعنی توقف مطلق بهره برداری (مانند پارک ملی گلستان) اجرا گردد، آیا مابقی خسارات طبیعی از قبیل آتش سوزی،آفات و بیماریها،رانش های طبیعی و سیل و سایر حوادث غیر مترقبه کنترل خواهند شد؟

بنابراین ضرر طرح پایش بیشتر از منفعت آن می باشد. البته می توان کاهش برداشت از جنگل را به طرق فنی خود دنبال نمود تا هم طرح های جنگلداری و فعالیت مجریان طرح و عوامل کاری آنها مختل نگردد و هم امکان اصلاح روند بهره برداری و اضافه نمودن طرح های جدید فراهم گردد.

بنابراین ضرر طرح پایش بیشتر از منفعت آن می باشد. البته می توان کاهش برداشت از جنگل را به طرق فنی خود دنبال نمود تا هم طرح های جنگلداری و فعالیت مجریان طرح و عوامل کاری آنها مختل نگردد و هم امکان اصلاح روند بهره برداری و اضافه نمودن طرح های جدید فراهم گردد.

مهمتر از همه مسائل این است که ایده استراحت جنگل، به مسئله سیاسی و غیر فنی تبدیل شده که هم از آن استفاده ابزاری در جهت تحقق امیال شخصی یا سازمانی می شود و هم تحلیل های غلط و غیر فنی از سوی افراد غیر متخصص که هیچ گونه آشنایی با علوم جنگل و فن جنگلداری ندارند صادر گردیده و اذهان عمومی را تشویش می نماید.





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : استراحت جنگلها، استراحت بهره برداری، طرح تنفس، طرح های جنگلداری، طرح های بهره برداری، برداشت چوب،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 25 دی 1394
بهره برداری منابع طبیعی از جمله برداشت متعادل از جنگلهای شمال در قالب طرح های جنگلداری در 2 سال اخیر دچار ابهامات زیادی گردید. گروهی خواهان توقف بهره برداریشدند و شعار استراحت جنگل را سر می دادند. اما قاطبه کارشناسان امر، بهره برداری اصولی از جنگل های شمال را تنها راه احیاء و حفاظت آن میدانند.دلیل این گروه هم این است که جنگلهای فاقد طرح های جنگلداری فعال ، خودبخود در استراحت به سر می برند ولی وضعیت آنها بدتر شده است.بنابراین با شعار نمی شود جنگل را اداره نمود.
خوشبختانه با ابلاغ سیاست های کلی محیط زیست کشور توسط رهبر معظم انقلاب(مدظله العالی) ، تکلیف مشخص شد و در واقع جواب دلواپسان نیز داده شده است.در بند6 ساست ابلاغی معظم له در مورد بهره برداری ،
اعمال محدودیت قانونمند در بهره‌برداری از این منابع متناسب با توان اكولوژیك (ظرفیت قابل تحمل و توان بازسازی) آنها بر اساس معیارها و شاخص‌های پایداری، ذکر شده است که با کاهش برداشت های فعلی و اصلاح بهره برداری متناسب با طرح کنترل پایش جنگلهامصوب سال92 هیئت محترم دولت و سیاستی که هم اکنون سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری کشور در پیش گرفته است کاملا همخوانی دارد.
امید است سازمانهای متولی منابع طبیعی و محیط زیست کشور در این خصوص همکاریهای گسترده ای را اعمال نموده و جامعه دانشگاهی نیز فعالانه تشریک مساعی نمایند تا بهره بر داری اصولی منجر به احیاء و حفاظت از جنگلها شود.


ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : سیاست های کلی محیط زیست، رهبر معظم انقلاب، منابع طبیعی، بهره برداری، جنگلهای شمال، طرح های جنگلداری،
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 26 آبان 1394

بهره برداری از جنگلهای شمال (ناحیه رویشی هیرکانی) در چند مقطع زمانی قابل ذکر و تقسیم بندی است:

الف- بهره برداری سنتی که توسط روستائیان و جنگلنشینان از قدیم الایام صورت می گرفته و الان نیز ادامه دارد. تهیه چوب آلات ساختمانی،هیزم بعنوان ماده سوختنی تامین گرما و پخت و پز و تهیه مصالح محصور سازی سامانه های عرفی و صنایع دستی از عمده ترین مصارف روستایی می باشند.

در گذشته های دور، استقرار جوامع انسانی در جنگلها و مراتع نیمرخ شمالی،اکثرا در ارتفاعات بوده ،طبیعتا استفاده از درختان جنگلی نیز رواج فراوانی داشت.البته شواهد موجود فضاهای خالی در جنگل حکایت از وجود روستاها و آبادیهای زیادی در دل جنگلهای شمال می دهد که بدلایل گوناگون از قبیل شیوع بیماریهای کشنده همه گیر مهاجرت های اجباری شکل گرفته یا بتدریج با توسعه شهرها ، افزایش جمعیت و علاقه به کشاورزی و باغداری بجای دامداری،تمایل به سکونت در اراضی جلگه ای و کوهپایه ای بیشتر شد.

ب- بهره برداری تجاری از جنگلها از زمان ناصرالدین شاه قاجار تا 1338

در این دوره پای پیمانکاران خارجی به جنگل ها باز شد. چوب جنگلهای شمال یکی از منابع اصلی درآمد پولی کشور محسوب می شد.بخاطر همین در هر معاهده ننگین تحمیلی از سوی خارجیها،برداشت چوب از جنگلهای شمال بعنوان امتیاز بهره برداری از سرمایه ملی کشور قید می گردید.

برداشت چوب شمشاد،گردو،بلوط و درختان قطور اراضی جنگلی جلگه ای و کوهپایه ای بدون حساب و کتاب  و براساس اعمال نفوذ پیمانکاران خارجی و مباشرین داخلی آنها با دولتمردان آنزمان در مقاطع زمانی مختلفی انجام گردید.نفوذ دامنه چنین برداشت های حتی به دل جنگلهای کوهستانی شمال نیز رسید مانند آق اولر تالش(که برای حمل چوب ها ریل گذاری هم کرده بودند)،برداشت درختان گردو در ووزه له لوارحوزه ماسال،حوزه شکارپشته درفک و سایر مناطق

بتدریج پیمانکاران داخلی نیز به پیمانکاران خارجی اضافه شدند. همچنین صنعت داخلی وابسته به چوب جنگلهای شمال نیز رشد فزاینده ای گرفته و مواد اولیه آن نیز افزایش یافت.مانند تهیه قاشق و شانه چوبی و تهیه ذغال و....



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : بهره برداری از جنگلهای شمال، ناصرالدین شاه قاجار، معاهده، طرح های جنگلداری، طرح پایش، طرح صیانت، کاهش برداشت،
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 2 آذر 1393

معیارهای حفظ منابع طبیعی یعنی اصولی که در نتیجه عملکرد سازمانی ظاهر شده و شالوده و ایدئولوژی حفاظت سازمان جنگلها را تشکیل میدهند:

1-      اجرای قوانین و مقررات

2-      برنامه ریزی صحیح و اصولی از خرد به کلان یا برعکس در جهت حفاظت از منابع طبیعی ، بعبارتی دیگر همه برنامه ها در خدمت حفاظت بوده و به آن منتج می شوند.

3-      اجرای اصول فنی بوسیله عوامل اجرایی(دولتی وغیردولتی)

4-      حفاظت فنی و بیولوژیک

5-      حفاظت فیزیکی

6-      جلوگیری و پیشگیری از کاهش سطح اراضی ملی

7-      حفظ پوشش طبیعی جنگلها و مراتع و ایجاد تاثیرات مثبت در جهت ارتقاء پوشش طبیعی

8-      بهره گیری از تجارب تلخ و شیرین بجای آزمون و خطا

9-      افزایش بهره وری ،توجه به نتیجه گرایی در عملکرد و کاهش هزینه ها با افزایش بازدهی

10-  اجرای تمامی پروژهای قابل اجرا در نقطه نقطه از اراضی منابع طبیعی

11-  افزایش مشارکت حداکثری درتعامل با مردم و دستگاههای حاکمیتی وخدمات رسان

12-  ارتقاء عملکرد دستگاه قضایی در برخورد با متخلفین منابع طبیعی ،قاطعیت و سرعت دادن به رسیگی به پرونده های منابع طبیعی و صدور آرا متقن و صریح و قاطع

13-  عملکرد مناسب و با کیفیت در بخشهای مختلف سازمان جنگلها از بالا تا پایین در بخشهای طراحی و نظارت صحیح تهیه طرحهای جنگلداری،مرتعداری و آبخیزداری،اجرای درست و بموقع،همرا با نظارت بر اجرای طرحهای مختلف مدیریت منابع طبیعی از جمله طرح های جنگلداری،جاده سازی و مرمت و نگهداری جاده های جنگلی،جنگلکاری واحیاء جنگلها،مراقبت از نهالکاریها و پرورش توده های جوان،نشانه گذاری صحیح در برداشت درختان جنگلی وبکار گیری فنون جنگل شناسی در جهت حفاظت و افزایش تولید بیولوژیک و فنی،بهره برداری اصولی از منابع تولید،زمینه سازی اجرای طرحهای بهره برداری با حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی در جنگلهای تولیدی و حتی غیرتولیدی،مدیریت توانمندیهای صنعت اکوتوریسم در جنگلهاو مراتع،حفاظت از گونه های در معرض خطر،حفاظت گونه های اندمیک(منحصربفرد)،ممیزی اراضی از تشخیص تا اخذ سند اراضی ملی .و تعیین تکلیف اختلافات مردم با اراضی ملی،استقرار کمربندهای حفاظتی بمنظور جلوگیری از زمین خواری و تصرف اراضی ملی،مدیریت صحیح در حمایت از گونه های گیاهی و جانوری ،برخورد با آفات و بیماریها،حضور مستمر در عرصه با گشت و مراقبت های حفاظتی،برخورد با عوامل قاچاق چوب،زمین خواران و سایرمتخلفین،پیشگیری و اطفاء بموقع حریق در محیطهای طبیعی و...

حفاظت فیزیکی

بوسیله:

قرقبانان مجری طرح جنگلداری

جنگلبانان واحد منابع طبیعی

گشت های منظم و غیرمنظم یگان حفاظت

 

حفاظت فنی یا بیولوژیک

طراحی صحیح طرح جنگلداری

 

نشانه گذاری صحیح

 

بهره برداری اصولی توسط مجری طرح

 

نظارت صحیح بر فرآیند قطع و بهره برداری

 

اجرای صحیح تمهیدات احیایی و حفاظتی

 

نظارت صحیح بر اجرای طرح جنگلداری





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : منابع طبیعی، حفاظت، مدیریت منابع طبیعی، طرح های جنگلداری، معیار، شاخصها، ضوابط،
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 11 تیر 1393

       جنگل های شمال، بدلیل استقرار در نیمرخ شمالی البرز و همجواری با دریای خزر از اقلیم مرطوب و معتدل برخوردار بوده و از دیرباز به تکامل عناصر رویشی اکوسیستمی رسیده است. درختان بعنوان عالی ترین عنصر رویشی پوشش گیاهی، ازگونه های متعدد در قسمت های مختلف کوهستانی و جلگه ای شمال رویش می کنند و مطابق نیازهای اکولوژیک در بخش های مختلف از حیث شرایط مورفولوژی عرصه های جنگلی همچون شیب، جهت و ارتفاع از سطح دریا، تعداد خاصی از گونه های جنگلهای شمال بدلیل سهولت در زادآوری ، رویش وتضمین  استمرار حیات جنگل، قابلیت تولید مکانیکی و بهره برداری صنعتی را دارند.

 گونه هایی از قبیل راش ، ممرز، افرا ،توسکا ، خرمندی و انجیلی دارای ویژگی مذکور بوده و بعلت دارا بودن تراکم قابل قبول در واحد سطح جنگل قابل برنامه ریزی در طرحهای جنگلداری بمنظور بهره برداری اصولی، در قالب روشهای تعریف شده جنگلداری وشیوه های مرسوم جنگل شناسی خصوصا" روش دانه زاد ناهمسال و نظام جنگلداری تک گزینی با شیوه های جنگل شناسی تک گزینی می باشند از اینرو از سال 1338 ، بهره برداری از جنگل درچارچوب طراحی وبرنامه ریزی طرحهای جنگلداری بعنوان الزام قانونی اعلام وطی پنجاه و اندی سال به مرحله اجرا درآمده است اما اجرای طرحهای جنگلداری در ایران مانند سایر نقاط دنیا با تجارب تلخ وشیرین همراه بوده و به مرور زمان اتخاذ تصمیمات کارشناسی در جهت حفظ پایداری جنگل به سمت تکامل بیشتر پیش رفته است بدین صورت که در ابتدا روشهای متمرکز بهره برداری از طریق قطع های یکسره ، نواری وتک گزینی های گروهی و به گزینی ها به تبعیت از الگوهای جنگلداری و جنگلشناسی کشورهای اروپایی رایج گردید و بتدریج که آثار منفی بهره برداری های متمرکز آشکار گردید. بهره برداری از جنگلها باهدف سرپا نگهداشتن نظام اجرایی طرحهای جنگلداری و همچنین حفظ جنگلها به سمت بهره برداری های غیرمتمرکز سوق داده شد بویژه آنکه در دهه هشتاد تک گزینی نزدیک به طبیعت یا همگام با طبیعت جایگزین تک گزینی سنتی یا کلاسیک گردید به تبعیت از الگوی بهره برداری غیرمتمرکز وتوجه به حفاظت بیشتر جنگل ، میزان برداشت از جنگلها کمتر شد و رویکرد مذکور باعث کاهش درآمد در طرحهای جنگلداری شده ، درنتیجه پاسخگوی هزینه های احیایی، حفاظتی و اجرای سایر پروژه های تعریف شده در طرحهای مصوب یا تهیه شده نبوده و بسیاری از طرحهای جنگلداری امکان اجرا در دوره بهره برداری جدید را پیدا نکردند وحتی طرحهای جنگلداری در دست اجرا نیز به موانع کمبود اعتبار برخورد نموده و متوقف مانده اند، بنحویکه در مجموع 261 طرح جنگلداری استان گیلان ، هم اکنون تنها 95 طرح در مرحله اجرا قرار دارند وحتی وضعیت بعضی از طرحهای درحال اجرا نیز مناسب نبوده و ازچشم انداز روشنی در ادامه روند اجرا برخوردار نیستند. لذا بنابرآنچه توصیف گردید می توان نتیجه گیری نمود که با اتخاذ سیاست کاهش برداشت چوب از جنگلهای تولیدی ( که اتفاقا" سیاست بسیار مناسبی برای حفظ جنگلهای شمال می باشد ) ، در صورتی که امکان بهره برداری از سایر استعدادهای طرحهای جنگلداری فراهم نگردد ، احتمال اضافه شدن طرحهای جنگلداری در دست اجرا بسیار ضعیف بوده ، بعبارتی دیگر در خوشبینانه ترین حالت می توان گفت که از 565 هزار هکتار جنگلهای استان گیلان حدود 50 درصد عرصه های جنگلی خارج از طرحهای جنگلداری قرار دارند. از طرفی دیگر ، بدلیل آنکه جنگلهای استان جزء جنگلهای کهنسال بوده و معمولا" در همه نقاط جنگلهای طبیعی ، درختان با تنه های آسیب دیده و آفت زده ، بیمار یا معیوب وجود دارد بنابراین مستعد افتادن یا ریشه کن شدن هستند مضاف بر اینکه گاها" بادهای شدید نیز باعث ایجاد خسارت به جنگل وحتی ریشه کن شدن درختان سالم نیز می گردد. بنابراین همیشه جنگلهای استان دارای درختان ریشه کن وتنه های شکسته درختان هستند که بهترین حالت حداکثر بهره وری از این نوع درختان ، برداشت درختان ریشه کن جهت رفع نیاز بازار چوب داخلی می باشد. چون در صورت عدم برداشت درختان ریشه کن وتنه های آسیب دیده ، ممکن است این درختان محل شیوع و تمرکز آفات و امراض شده و موجبات طغیان آفات و امراض فراهم گردد در نتیجه خسارات بعدی به جنگل مضاعف خواهد بود.
 پس ضرورت داردکه درختان ریشه کن و توده های شکسته اشجار جنگلی در صورت قابل توجه بودن در واحد سطح، برداشت شوند.




نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : ریشه کن، درختان، برداشت، بادافتاده، جنگل های شمال، آفات و امراض، طرح های جنگلداری،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 26 خرداد 1393





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی