تبلیغات
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است) - مطالب ابر جوامع بومی محلی
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

نقدهایی که نسبت به تشکیل صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی وارد هستند بشرح ذیل قابل جمع بندی است:

الف-سرمایه اولیه صندوق از دو بخش تامین می گردد:

1-بخش دولتی ، که ممکن است فرایند تامین اعتبار(یا از طریق تزریق مستقیم وجوه نقدی و یا از طریق فروش اموال غیرمنقول)، مدت زمان نسبتا طولانی را سپری نماید و چه بسا عدم تامین آن در زمانی که بهره برداران صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی به امید بهره مند شدن از کمک های وعده داده شده، از طرح مذکور استقبال نمایند ولی، کمک های مالی دولت، بموقع تامین نگردد. در نتیجه به یک باره از طرح موصوف دلسرد شده و حمایت واقعی از توسعه منابع طبیعی شکل نمی گیرد.

2-بخش غیر دولتی، که در صورت تامین اعتبار از طریق خرید سهام ارزان توسط اکثریت اعضاء ، بمانند گذشته، هیچ تضمینی به ارائه خدمات مالی به تمامی اعضاء جهت مشارکت همگانی برای توسعه منابع طبیعی وجود ندارد.ولی اگر تمرکز خرید سهام توسط سرمایه گذاران توسعه منابع طبیعی صورت بگیرد، هم امکان اجرای طرح یا پروژه خاص وجود دارد و هم امکان پشتیبانی مالی از پروژه های اجرایی در راستای توسعه منابع طبیعی وجود دارد.البته می توان بین شقوق مذکور با فراهم نمودن زمینه های جلب مشارکت،آموزش و ترویج،نظارت و هدایت بخش دولتی،طراحی برنامع جامع آمایشی و طرح جامع حوزه آبخیز، تاحدود زیادی تعداد بیشتری از بهره برداران بالقوه توسعه منابع طبیعی را زیر چتر حمایتی صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی جمع نمود. لذا می توان مشکل عمده این مبحث را، در راغب نمودن سرمایه گذاران کوچک و بزرگ در سرمایه گذاری مالی اولیه (خرید سهام بیشتر) و تامین اعتبار بخش غیر دولتی صندوق ذکر نمود.

النهایه اینکه، آیا اعتبار اولیه صندوق در یک مقطع(پروسه) زمانی، قابل تامین خواهد بود که بتوان آن را به مردم(جامعه هدف صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی)، وعده داده و بعد از تشکیل صنوق،بلافاصله حمایت عملی صندوق از اعضاء ، یعنی پرداخت مستمر تسهیلات شکل بگیرد.

 اگر این مهم تحقق یابد اعتماد مردم به صندوق بیشتر شده و مطمئنا با استقبال بیشتر بهره برداران،خصوصا بهره برداران بالقوه، توسعه تدریجی منابع طبیعی اتفاق خواهد افتاد.

ب-سابقه تشکیل تشکل های مشارکت پذیر مردمی (نظیر شرکت های تعاونی جنگل نشین در در دهه60 با هدف اجرای طرح های جنگلداری در شمال تشکیل گردید) نشان می دهد که متاسفانه اولا حمایت های بموقع از چنین تشکل هایی بصورت مستمر و یکنواخت و با برنامه مدون معمول نگردید.ثانیا منبع تامین اعتبار و حتی محل اجرای طرح،به کلی وابسته به سرمایه موجود منابع طبیعی بوده و با اجرای یک دوره طرح جنگلداری مشخص گردید که جنگل،توانایی تامین خوراک مورد نظر برای تامین سرمایه مالی مورد نیاز اعضاء را ندارد. از طرفی دیگر عدم ایجاد فضای مشارکتی،عدم فرهنگ سازی در مدیریت مشارکتی منابع طبیعی و عدم توجه به تمامی توانمندیهای قابل بهره برداری و عضو گیری غلط از اعضاء غیر مرتبط، باعث گردید که علیرغم افزایش برداشت موجودی سرپا، بیشتر منابع به سمت اعطای کمک های مالی بی هدف به اعضاء تعاونی سوق داده شده و عملا پروژه های احیائی و حفاظتی بدون اعتبار مانده یا با اعتبارات اندک اجرا شده و در نتیجه نتایج ضعیفی را به بار بیاورند.

اذا با این تجربه تلخ، امید چندانی به توانمند سازی جوامع بومی محلی و جلب مشارکت عمومی برای توسعه منابع طبیعی وجود ندارد و در ابتدای تشکیل صندوق، اکثر مردم به فکر کمک های مالی رایگان خواهند بود و بهمین علت در بدو امر احتمال می رود که استقبال خوبی از تشکیل صندوق نمایند ولی بعدا نسبت به اجرای سیاست های اجرایی صندوق بی تفاوت باشند.

از اینرو می بایست ساز و کار های لازم با هدف جذب اعضاء صندوق برای نتیجه گرفتن از اجرای طرح ها و پروژه ها را در قالب طرح جامع مدون برای هر حوزه آبخیز اندیشید.



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی، توسعه، اراضی ملی، جوامع بومی محلی، مدیریت منابع طبیعی، مشارکت مردمی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 26 اردیبهشت 1394

چندی است که بحث تشکیل صندوق توسعه منابع طبیعی نسبت به گذشته جدی تر دنبال می شود. سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری کشور بعنوان متولی مدیریت منابع طبیعی(جنگلها و مراتع) و آبخیزداری کشور در راستای جلب مشارکت مردم در مدیریت بهینه این منابع و به تبعیت از راهبرد ملی اصل 44، سعی نموده است تا با تبیین ضرورت تفکیک صندوق حمایت از منابع طبیعی از صندوق حمایت از کشاورزی ، عزم خود را بر اجرای تصمیم اجتناب ناپذیر حمایت از جوامع بومی محلی،بهره برداران،متخصصین منابع طبیعی و مجریان طرحها و پروژه های مدیریت منابع طبیعی به اثبات برساند. مطمئنا این تصمیم در صورت حصول نتیجه و دست یابی به اهداف پیش بینی شده (یعنی جنگلداری،مرتعداری و آبخیزداری اجتماعی)، رویکردی متفاوت از عملکرد سازمانی ارائه خواهد داد. جالب تر اینکه مبحث مذکور هنوز در تئوری پردازیهای آکادمیک داخل کشور، آنچنان که باید و شاید مطرح نشده است و چه خوب است که چنین مباحث کلیدی در دروس دانشگاهی نیز تدریس و بوسیله اساتید فن مورد تجزیه و تحلیل و تکمیل قرار گیرند.

صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی، بنگاه مالی خاصی است که 49 درصد اندوخته اولیه آنرا دولت تامین می نماید و51 در صد آن به بخشهای غیر دولتی متعلق به بهره برداران مرتبط با منابع طبیعی و آبخیزداری تعلق دارد.هدف اصلی صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی، حمایت مالی از کلیه بهره برداران منابع طبیعی و آبخیزداری است.

بهره بردار منابع طبیعی و آبخیزداری کسی است که بصورت مستقیم یا غیر مستقیم درعرصه(ملی یا غیر ملی)، یکی از فعالیت های مرتبط با مدیریت منابع طبیعی(در چارچوب حفاظت،احیاء،اصلاح و بهره برداری اصولی از جنگلها،مراتع و آبخیزداری) را انجام داده و منتفع میگردد. بدیهی است بهره بردارانی مد نظر و بعنوان جامعه هدف صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی محسوب می شوند که فعالیت آنها قانونمند بوده و به توسعه پایدار منابع طبیعی منجر شود.

حوزه فعالیت بهره برداران منابع طبیعی به دوقسمت کلی قایل تقسیم است:

1-بهره بردار داخل اراضی ملی و دولتی : طبیعتا در اراضی ملی و دولتی اعم از جنگل،مرتع،بیابان،اراضی ساحلی و... هرگونه اقدام بهره برداری یا اجرای طرح وپروژه ای خاص حتما می بایست منطبق بر قوانین و مقررات بوده ، به نحوی که حفاظت و احیاء منابع طبیعی را تضمین نماید. در غیر اینصورت پایداری و تجدید پذیری منابع طبیعی به خطر می افتد. بنابراین بهره برداران مورد نظر صندوق حمایت توسعه منابع طبیعی عبارتند از:دامداران و آبخیزنشینان دارای پروانه چرا،مجریان و عوامل اجرایی طرح های جنگلداری و جنگلکاری،حفاظت،بیابان زدایی،مرتعداری و آبخیزداری،مشاورین طراحی و مطالعات طرح های مذکور، متخصصین فنی و تکنسین های طرحهای مختلف مدیریت منابع طبیعی، پیمانکاران طرف قرارداد با دولت (البته لازم بیادآوری است اشخاص حقیقی یا حقوقی که بموجب پروانه رسمی صادره یا قرار منعقده با دولت فعالیت می نمایند بهره بردار موجود یا بالفعل و اشخاصی که امکان پیوستن به جرگه مذکور را دارند بهره بردار بالقوه اطلاق می شود).

بدیهی است بهره بردارن غیر قانونی از قبیل عوامل قطع غیر مجاز و قاچاق چوب و سایر محصولات منابع طبیعی،متصرفین زمین،ساخت و ساز کنندگان غیر مجاز در اراضی ملی،دامدارن فاقد پروانه،پیمانکاران غیر مجاز، متخلفین منابع طبیعی، سودجویان،سوداگران منابع طبیعی، تخریب کنندگان منابع طبیعی و از این دست، جزه بهره بردار محسوب نمی شوند.

البته بهره بردارانی که در خارج از عرصه های منابع طبیعی استقرار داشته، ولی بواسطه انعقاد قرارداد اجاره موقت یا دائم یا مجوز منابع طبیعی، بصورت مستمر از یکی از عناصر حیاتی منابع طبیعی از قبیل آب(آبزی پروری یا تولید آب معدنی)، چشم انداز(تفرجگاه طبیعی)،گلهای عناصر جنگلی و مرتعی(زنبورداری)و.. استفاده می نمایند بهره بردار منابع طبیعی تلقی می شوند.



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : صندوق حمایت از توسعه منابع طبیعی، بهره بردار، منابع طبیعی، جوامع بومی محلی، مشارکت، سازمان جنگلها،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 25 اردیبهشت 1394

چندی است که :

1-    شعار جلب مشارکت مردم در مدیریت منابع طبیعی عرصه های جنگلی و مرتعی، دوباره بر سر زبانها جاری شده است. و به این اعتقاد داریم که جوامع بومی محلی، بهتر می توانند جنگلها و مراتع اطراف خود را با رفع نیازهای خود اداره نمایند و نباید آنها را در طرح های جنگلداری،مرتعداری و آبخیزداری و ... نادیده گرفت.

2-    برای دستیابی به مدیریت بهینه منابع طبیعی می بایست به مدیریت جامع حوزه های آبخبز معتقد بود.

میدانیم که در گذشته(از دهه60 به بعد)  با هدف جلب مشارکت آبخیزنشینان،طرح های جنگلداری شمال را به تعاونی های جنگل نشین واگذار نمودیم ولی عملا با نادیده گرفتن همه جوانب ، این ایده با مشکلات و خطاهای زیادی همراه گردید. امروز اگر بخواهیم به هدف مطلوب برسیم باید از تجربیات دیروز درس بگیریم و اشتباهات را تکرار نکنیم.

مهمترین دستاوردهای حاصل از سه دهه جلب مشارکت مردم در جنگلهای استان گیلان عبارتند از:

1-    وابسته کردن بیش از حد مردم به تولید و درآمد طرح های جنگلداری،نهایتا  باعث تخریب جنگل خواهد شد.

2-    بعضی از حوزه ها  یا زیر حوزه ها مستعد جلب مشارکت مردم نیست مانند مناطقی که دارای گونه های منحصر بفرد بوده و یا جنگلی که باید در شرایط ایزوله خاص قرار بگیرند.

3-    جلب مشارکت مردم می بایست در دستورالعمل طرح های جنگلداری تعریف شود . در حالیکه در گذشته برای همه نوع طرح های جنگلداری فقط از یک دستورالعمل استفاده گردید.

4-    طرح های جنگلداری شمال در سه دهه گذشته تقریبا به شکل تک محصولی طراحی و اجرا گردید و با توجه به سیاست برداشت سنگین و نیمه سنگین آن موقع ، مشکلات احیاء و حفاظت جنگل بعضا مضاعف گردید.

5-    برای انجام تغییرات بنیادینی چون جلب مشارکت مردم می بایست از آموزش و ترویج به شکل گسترده ،کاربردی و حرفه ای بهره برد در حالیکه در آن زمانها ،جوامع بومی محلی چیزهای زیادی از ما فرا نگرفتند و ما تا حال حاضر نیز به علوم تخصصی نظیر تسیل گری در ارتباط با جوامع بومی محلی مجهز  و مسلط نیستیم.

6-     در انجام هر فرایندی باید مصمم و با قاطعیت و با هماهنگی کامل، امور اجرایی را به پیش برد خصوصا در همکاری با مردم که دارای لحن چندآهنگی هستند این مسئله از اهمیت بیشتری برخوردار است. متاسفانه در اجرای طرح های جنگلداری بوسیله تعاونی های جنگل نشین از چتر حمایتی( که قاعدتا می بایست توسط دستگاه های دولتی برقرار می شد) بهره مند نبودیم و در نیمه راه نیز عزم جدی خود را از دست دادیم. بخاطر همین با گذشت زمان بیشتر این تشکل ها نابود شدند یا ماهیت تعاونی عمومی و مردمی خود را از دست دادند.

7-    می دانیم که معیشت وابسته به جنگل یعنی دامداری سنتی مخرب جنگل است. متاسفانه در گذشته با تغییر معیشت آبخیزنشینان،بدون حذف آنها ناموفق بوده ایم. شاید طرح ساماندهی که تا کنون در جنگل های شمال اجرا شده است در نقاطی با حذف دام، موفق بوده(از نگاه جنگلبان)، اما از نگاه مردم بومی باعث ریشه کن شدن خواستگاه و مامن آباء و اجدادی جوامع بومی و محلی شده است و حتی آنهایی که در نتیجه کوچ از داخل جنگلها به موقعیت بهتر در محل سکونت جدید خود دست یافته اند از این وضعیت ناراضی هستند.

8-    در طراحی و اجرای اصول فنی طرح های جنگلداری می بایست به نحوی دقیق،سنجیده و حسب شده کار کنیم تا جوامع بومی محلی به ما اعتماد کنند. و در جاهایی باید از آنها بیشتر بدانیم!



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : مشارکت مردم، مدیریت منابع طبیعی، مدیریت جامع حوزه آبخیز، استقراء، قیاس، جوامع بومی محلی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 12 اردیبهشت 1394





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی