جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

جنگلداری مشارکتی در  هر حوزه ای که امکان مشارکت وجود داشته باشد  می بایست با شرایط محیطی آن و نوع دخالت مردم سازگار باشد. بعبارتی دیگر اقلیم و سایر شرایط اکوسیستم جنگل برای جنگلداری مشارکتی فراهم باشد. در مقابل باید متذکر گردید که اگر دستگاه متولی اداره جنگل های شمال، برای بهره برداری اصولی برنامه ریزی نداشته باشد مردم (محلی یا غیر محلی) برای جنگل برنامه ای می چینند که ممکن است به درآمدهای آنی متکی بوده و آب و خاک و پوشش گیاهی را برای سالهای آتی به تباهی و نابودی بکشاند.

 مثالی کاربردی از ضرورت جنگلداری مشارکتی که هفته گذشته در بازدید از حوزه آبخیز گرکانرود(حوزه 6 الف شهید افرازی) با آن مواجه بودم  را برای بیان مطلب و الگوسازی برای جنگلداری مشارکتی  تشریح می نمایم:

در حوزه 6 الف حوضه آبخیز گرکان رود تالش، بالاتر از روستای کیش دیبی به روستای بسک در ارتفاع 450 متر از سطح دریا می رسیم. خانه های روستایی در حاشیه رودخانه و مزارع توتون در اطراف آنها قرار دارند. از طرفی دیگر در بالادست جاده اراضی جنگلی تنک و  کم درخت، با ترکیب درختان آزاد همراه با گونه های دیگر به چشم می خورد و نشان میدهد که اقلیم منطقه(تا 550متر ارتفاع از سطح دریا)  دارای میکرو کلیمای نسبتا گرم و خشک است.بخشی از عرصه مذکور  در حاشیه پایین جاده تک درختان گردو نیز قابل مشاهده هستند که اتفاقا بارآوری خوبی در سالجاری دارند.

از نظر سابقه طرح جنگلداری، برای این منطقه در دهه80طرح جنگلداری تهیه شده ، ولی بدلیل عدم توان چوب دهی و مشکلات اجتماعی و اقتصادی جنگلنشینان به مرحله اجرایی نرسید.

نکته قابل تامل و مسئله نگران کننده این است که در طی سالهای گذشته شرکت دخانیات برنامه های حمایتی و تسهیلات خوبی برای مردم فراهم آورده و کشت توتون علاوه بر جایگزینی با محصولات دیگر در منطقه توسعه پیدا کرده است. ظاهرا توتون های با کیفیت به خارج استان قاچاق شده و عمده توتونها به شرکت دخانیات مستقر در رشت تحویل می گردد.

قضاوت در مورد این مسئله که اصولا کاشت توتون که در سلامت جامعه و امنیت غذایی جامعه چقدر نقش دارد و اینکه توتون در آن ارتفاع، جایگزین کدام محصول زراعی شده است موضوع بحث نیست. ولی خطر اصلی توسعه باغات توتون در آن ارتفاع است.

با توجه به اینکه از روستای کیش دیبی تا بسک بالاتر از 30خانوار با امکانات زیربنایی برق و جاده و سکونت دایم هستند عملا امکان جابجایی روستا توجیه اقتصادی لازم را نداشته و در نتیجه مردم منطقه می بایست کمافی السابق در آن حوزه حضور داشته باشند.

تهدیدهای منطقه: توتون کاری و امکان توسعه زراعت توتون با تصرف اراضی ملی

فرصت های منطقه:اقلیم مخصوص باغداری،آب کافی در رودخانه،اراضی ملی فاقد درخت که امکان درخت کاری را فراهم نموده است،وجود درختان گردوی مثمر

در این منطقه فقط با طراحی و اجرای طرح جنگلداری مشارکتی می توان علاوه بر سامان دادن به بهره برداری اصولی در حوزه آبخیز به حفاظت و احیاء جنگل دست یافت.



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : تالش، جنگلداری مشارکتی، درختان مثمر، درختان جنگلی، تلفیق باغداری و جنگل، حفاظت جنگل،
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 27 مرداد 1394

جنگلداری خانوادگی(Home Stead forestry) در جنوب شرق آسیا اجرا شده است.دراین سیستم زارعین در اطراف منازل و مزارع در روی تپه ها،باغچه ها،میدان های خرمن کوبی،کنار استخرها،اطراف اصطبل ها و سایر فضاهای خالی اقدام به درختکاری و ایجاد فضای سبز جنگلی می نمایند.

در سیستم آگروفارستریAgroforestry،امکان کاشت و تولید درختان جنگلی بدون کاهش محصولات زراعی فراهم می گردد. و پرورش محصولات جنگلی و کشاورزی بطور همزمان صورت می گیرد.

آگروفارستری در واقع بر مبنای آمایش سرزمین بدنبال ترکیبی از درختان و محصولات زراعی و مرتعی جهت تولید و کسب درآمد بیشتر با استفاده بهینه  از منابع قابل دسترس است.

آگروفارستری یک سیستم پایدار تولیدی با ارتقاء وضعیت زیست محیطی است.این سیستم مانند سایر جنگلداریهای مشارکتی بدنبال بازگشت سرمایه برای مردم است.بعیارتی دیگر بهره بردای،به اکثریت تعلق می گیرد.

اهداف اصلی سیستم آگروفارستری:

حفظ تعادل اکولوژیک،فراهم شدن فرصت های شغلی،افزایش حاصلخیزی اراضی،حمایت و حفاظت از جنگل و کاهش فشار روی جنگل

کاربرد پوشش جنگلی(بخش جنگل) در آگروفارستری:

تولید چوب،تولید میوه،تولید شاخ وبرگ برای علوفه،تولیدات داروئی،تولید نهال،ایجاد سایه و چشم انداز(سیستم تولید چند منظوره)

انواع سیستم های آگروفارستری:

1-جنگل - کشاورزی  Agro silviculture system

2-جنگل – مرتع  Silvo pastoral system

3-کشاورزی – جنگل – مرتع Agro silvo pastoral system

در بخش کشاورزی انواع محصولات زراعی و در بخش مرتع پرورش حیوانات اهلی یا دامداری مد نظر هستند.





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : جنگلداری مشارکتی، جنگلداری اجتماعی، آگروفارستری، Forestry، Agroforestry، Agro silvo pastoral system،
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 5 فروردین 1394

هدف اصلی جنگلداری مشارکتی اینست که علاوه بر مدیریت پایدار جنگل،زندگی مردم در حاشیه جنگل نیز بهبود کمی و کیفی داشته باشد.

نیازهای مردم در جنگلداری مشارکتی:

تغییروایجاد تنوع در شغل روزمره آنها یعنی دامداری سنتی،کمک به تامین علوفه،تغییر عادات و روی گرداندن آنها از وابستگی صدرصد به جنگلهای اطراف،آموزش و ترویج آموزه های جنگلداری مشارکتی،ارائه الگوهای موفق از زمینه های مختلف کسب درآمد و مدیریت جنگل به کمک جنگل نشینان،توجه به رفاه محیط زندگی،توجه به مسکن دایمی و موقت جنگل نشینان،تامین سوخت و انرژی مورد نیاز سوخت و روشنایی،توجه به نیازهای تفریحی،توجه به نیازهای آموزشی فرزندان،ارائه تسهیلات بانکی و پشتیبانی مالی از مردم،تدارک بیمه های مختلف جهت حمایت از جنگل نشینان و محصولات آنان،ساماندهی سامانه های عرفی دامداری و غیر دامداری و ...

انواع جنگلداری مشارکتی(که تا حال حاضر در نقاط مختلف بصورت مدون و برنامه ریزی شده یا غیر منظم و داوطلبانه اجرا شده اند) عبارتند از:

1-جنگلداری شهری

2-جنگلداری روستایی

3-جنگلداری اجتماعی

4-جنگلداری زراعی ( آگروفارستری)،جنگلداری خانوادگی

5-جنگلداری حاشیه جاده ها،خطوط راه آهن،کنار کانالها

هر یک از تقسیمات فوق الذکر دارای  تعاریف و ویژگی های خاص خود هستند که مهمترین آنها عبارتند از:

جنگلداری شهری بدنبال نگهداری و تقویت فضای سبز داخل شهرها با هدف ارائه بیشترین خدمات پوشش گیاهی طبیعی و غیر طبیعی برای مردم است.نظام اصلی این نوع جنگلداری بر پایه اقدامات شهرداری ها و مشارکت مردم در مدیریت جزئی و کلی جوامع گیاهی سطح شهر و حریم آن استوار است.در ایران مشارکت مردم در ایجاد فضای سبز شهرها متاسفانه بسیار کم رنگ و متاثر از منابع کسب درآمد شهرداریها و شورای شهر هستند. مثلا در احداث واحد های مسکونی،قسمتی از عرصه که قانونا به فضای سبز اختصاص دارد با پرداخت جریمه به ساخت و ساز تبدیل می شود در نتیجه بعد از گذشت یک دوره حداقل دهساله در یک شهری مانند رشت(از80تا90) شاهد فقر چشم گیر فضای سبز در آن هستیم بعبارتی دیگر پوشش درختان و گیاهان در محاوط شخصی و مشاعی متعلق به ساکنین و مالکین اراضی واقع درشهرها کاهش شدید را نشان می دهد.حال مشکلات مربوط به فضای سبز تحت مدیریت شهرداری بماند.....

جنگلداری روستایی مانند جنگلداری شهری عمل می کند فقط بجای محیط شهر،روستا جایگزین می گردد و بجای شهرداری نیز دهیاری ها، عمران و آبادانی فضای سبز روستا را مدیریت می کنند.با طراحی و اجرای طرح های هادی مسکن روستایی در ایران خصوصا از دهه هشتاد به بعد انتظار می رود که مبحث جنگلداری روستایی در ایران جدی گرفته شده و بتدریج به آن اهمیت بیشتر داده شود.اما باید پذیرفت که تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیاد است. نکته جالب اینجاست که برعکس جنگلداری شهری،در جنگلداری روستایی مردم نقش بیشتری را در ایجاد فضای سبز و بهره برداری از آن ایفا می کنند.چون بخشی از معیشت آنها وابسته به درختان و درختچه ها و سایر پوشش طبیعی و غیر طبیعی گیاهان در اراضی و محاوط روستایی است.





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : جنگلداری مشارکتی، جنگداری شهری، جنگلداری روستایی، فضای سبز، آگروفارستری،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 23 اسفند 1393

در هر حوزه جنگلداری یا حوضه آبخیز در شمال کشور می بایست،جنگلها را از نظر وابستگی خانوارهای حاشیه نشین ،به دو دسته تقسیم نمود:

 دسته اول، سریهایی که هیچ گونه مشکل اجتماعی نیستند یا دارای دامداران معدود و انگشت شمار بوده و در قالب طرح ساماندهی می توان آنها را از سری خارج نمود. این دسته از سریها در چارچوب طرح های جنگلداری تولیدی(سبک کلاسیک) با هدف جنگل وجنگلداری پایدار با اعمال تغییرات منطبق با قوانین و مقررات، به سبک گذشته(یعنی بکارگیری مجری واجد شرایط) قابل اجرا هستند.در این جنگلها نباید به دام و جنگل نشین فکر نمود.

دسته دوم،سریهایی هستند که دارای انواع معیشت های وابسته به جنگل هستند.در این جنگلها، اجرای طرح های جنگلداری به سبک کلاسیک، با توجه به تجارب بدست آمده از طراحی و اجرای طرح های جنگلداری تولیدی در این نوع از جنگلها،موفقیت آمیز نیست.   

در جنگلهایی که دارای مشکلات اقتصادی اجتماعی هستند یعنی معیشت مردم به جنگلهای اطراف وابسته است با دو چالش بزرگ مواجه هستیم:

1-چگونه جنگل را مدیریت نماییم تا با عملکردهای طبیعی خود استمرار داشته باشد.

2-اوضاع مردم حاشیه نشین جنگل به چه صورت باشد تا از حداقل های یک زندگی امروزی بهره مند باشند.

مهمترین تاثیر وابستگی جنگلنشینان به جنگل در چارچوب معیشت سنتی اینست که نظام زادآوری و تجدیدحیات جنگل مختل شده و بعد از گذشت چند دهه،ساختار و سلامت جنگل از حالت یک جنگل تولیدی و نرمال فاصله می گیرد.

در این حالت عملکرد های بازاری و غیربازاری جنگل کاهش می یابد.

در معیشت سنتی،جنگل نشینان :

1-دارای دامداری سنتی یعنی رها کردن دام در عرصه های منابع طبیعی هستند.دامداری متحرک با دامهای سبک بز و گوسفند و دامداری نیمه متحرک با دام های سنگین گاو در دامسراهای دایمی،زمستان نشین و تابستان نشین در سامانه های عرفی واقع در جنگل های شمال منبع درآمد و شغل دامدار محسوب می شوند.

2-علاوه بر دامداری دارای زراعت و باغبانی هستند.شالی زار،باغ چای،باغ توت،باغ صیفی جات،استخر آبزی پروری،باغ درختان مثمر مرکبات،گردو،گیلاس ،ازگیل و... . درختان غیر مثمر منبع درآمد و شغل جنبی دامدار را تشکیل میدهد.

اگر دو موضوع جنگل و جنگل نشین یا آبخیز نشین را در معادله جبری جای دهیم. بقای جنگل را تابع Y و سیستم معیشتی جنگل نشینان و آبخیزنشینان را بعنوان متغیر مستقلX فرض می نمائیم. با توجه به تنوع معیشت وابسته به جنگل ، مطمئنا معادله مذکور ساده نبوده و متغیر مستقل با درجات مختلف و ضرایب متعدد، مجموعا بر متغیر تابع جنگل تاثیر گذار خواهند بود.

اما چه باید کرد:

حداکثر هنر جنگلداری این است که موازنه معادله جبری فوق الذکر را به سمتی سوق دهد که برای دو چالش اصلی(ذکر شده در ابتدای بحث) پاسخ منطقی و قابل اجرا پیدا کند.

میدانیم که جنگلداری تولیدی(مانند همه طرحهای جنگلداری متکی به برداشت چوب که تا کنون در جنگلهای شمال اجرا گردید) به سیستم معیشت جنگل نشینان توجه ای نداشته و ندارد. بنابراین باید بدنبال جنگلداری دیگر رفت که با آن بتوان سیستم معیشت مردم را بتدریج تغییر داد به نحوی که حیات طبیعی جنگل از فشار دام اهلی و جنگل نشین خارج شود.

جنگلداری مشارکتی بهترین گزینه برای تغییر سیستم معیشتی مردم  و مدیریت پایدار جنگل می باشد که در بعضی از کشورها بصورت برنامه ریزی شده یا تعریف شده اجرا گردیده یا در حال اجرا است.     





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : جنگلداری مشارکتی، طرح جنگلداری، جنگل، دامداری سنتی، معیشت سنتی،
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 20 اسفند 1393





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی