تبلیغات
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است) - مطالب ابر برداشت چوب
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

یکی از شاخص های اصلی مدیریت ایده آل جنگل، سطح تحت اجرای طرح های جنگل داری است.

مشکل فعلی مدیریت جنگل ها ی شمال خصوصا در گیلان، کاهش تدریجی سطح طرح های جنگلداری است، چالشی که بعد از اجرای مصوبه دولت(طرح بهینه سازی پایش و حفاظت از جنگل ها) شتاب بیشتری بخود گرفته است.

چند دلیل باعث بوجود آمدن این وضعیت شده است که عبارتند از:

1-تک محصولی طرح های جنگلداری(اتکاء درآمد وابسته به چوب) که باعث عدم انعطاف پذیری برنامه ریزی طرح های جنگلداری شده است.

2-کاهش اعتبارات مورد نیاز بسترسازی اجرای طرح جنگلداری(طرح ساماندهی) و تقریبا توقف طرح مذکور در سالهای اخیر

3-عدم تصمیم سازی و تصمیم گیری در اتخاذ گزینه های بهینه توسط مراجع تصمیم گیری سازمان جنگلها جهت برون رفت از وضعیت بحرانی موجود

4-عدم همراهی تئوری پردازان علم جنگل و مراجع مسئول تحقیق و پژوهش مربوط به جنگلداری جهت هم فکری و همراهی با سازمان جنگلها(انتقاد و نقدهای مسئولانه)

متاسفانه دو مسئله افراط و تفریط در تعیین هدف کسب درآمد طرح های جنگلداری و بهره برداری اصولی، مانع از تحقق اهداف سازمان(احیاء،حفاظت و استقرار تجدید حیات و نسل های بعدی جنگل) گردیده است.

در دهه های گذشته تا اواخر دهه 80 ، برداشت چوب از جنگل های شمال ، عملا بعنوان تنها محصول قابل استحصال برنامه ریزی و اجرا گردید و در بعضی نقاط افراط در برنامه ریزی برداشت به تخریب جنگل منجر شد. هرچند که بتدریج با اصلاح قوانین، شرایط برداشت محدود تر گردید.

در دهه90 تفکر منتقدان برداشت چوب، به توقف کامل برداشت چوب تکیه دارد و بعضی ها طرح تنفس را مطرح می نمایند. گروهی از این افراد، بهره برداری غیر چوبی را بعنوان عامل کسب درآمد جهت مدیریت جنگل مطرح می کنند. این گروه که علیرغم عدم ارائه پایلوت موفق با موضوع مذکور در شمال، با اطمینان از اجرای تفکر خود صحبت می کنند.

بنده و خیلی از همکاران اجرایی(کارشناسان با تحصیلات تخصصی جنگلداری و  عملا کارکرده و دارای پژوهش های میدانی) به این مسئله اعتقاد راسخ داریم که تفکر حاکم بر دهه های گذشته یعنی تفکر افراطی برداشت چوب، بدلایل متعدد دارای اشکالات فراوان بوده و خوشبختانه با  مصوبه سال92 دولت کنترل و مهار گردید. اما تفکر دوم یعنی اتکاء درآمد جنگل به بهره برداری غیر چوبی(تفکر تفریطی عدم برداشت چوب)، به مراتب خطرناک تر از برداشت چوب است. خصوصا آنکه فاقد طرح های پایلوت موفق هست.

بنظر می رسد که این تفکر آمرانه و در فضای متاثر از تبلیغات ضد برداشت چوب، بصورت کاملا احساسی  مطرح شده و ظاهرا برای مسئولین محترم نیز جذاب است.

نظر ما کارشناسان (نه کارشناسان پشت میزی و خاک جنگل نخورده) این است که اعتدال، بهترین حالت مدیریت در هر

وضعیتی است.خصوصا در وضعیت موجود که بهره برداری جنگل در مرحله گذار از برداشت زیاد به بهره برداری منطقی و معتدلانه بسر می برد. تلفیق برداشت چوب با سایر بهره برداری های قابل استحصال، کلید برون رفت از بحران های اقتصادی در طرح های جنگلداری است.

بدین منظور پیشنهاد می گردد:

1-طرح های جنگلداری موجود که برنامه ریزی برداشت چوب دارند مطابق طرح بهینه سازی ، پایش و بهره برداری جنگل، برداشت چوب با اهداف جنگلشناسی(احیاء،زادآوری و حفاظت) داشته باشند و برنامه تکمیلی بهره برداری  متکی به استعداد های غیر چوبی در محدوده طرح های در حال اجرا تهیه و اجرا گردد. تا از این طریق درآمد طرح تامین گردد.

2-طرح های موجود تهیه شده که برای مطالعات آنها هزینه و زمان صرف شده است، با انجام مطالعه تکمیلی و الحاق بهره برداری چند منظوره(چوب و غیر چوب)، تغییر ماهیت داده و آماده اجرا گردند.

3-طرح های جدید با ماهیت بهره برداری چند منظور(چوب و غیرچوبی منطبق با استعدادهای حوزه آبخیز) تهیه و اجرا گردند. مهمتر آنکه حوزه طراحی، بجای سری، ترجیحا به حوزه آبخیز تعمیم داده شود حتی دامنه برداشت های غیر چوبی به بخشی از اکوتون جنگل و مرتع و مراتع نیز قابل گسترش است.

4-با جذب حداکثری مساعدت گروه های جنگلداری دانشگاه های فعال ایران و حتی محققین ایرانی و غیرایرانی خارج از کشور و مراکز تحقیقاتی زیرمجموعه وزارت جهاد کشاورزی، بستر مناسبی با محوریت بهره برداری از جنگل های شمال ایجاد و با بهره گیری از نتایج تحقیقاتی و تجربیات گذشته، آینده بهتر با تئوری پردازی های موثر و کارا  ترسیم گردد.

5-دستورالعمل های تهیه طرح جنگلداری بمنظور تحقق بندهای 1و2و3 نیازمند تغییر و اصلاح فوری است.





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : طرح تنفس، بهره برداری، برداشت چوب، جنگل های شمال، چندمنظوره، توقف بهره برداری،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 25 تیر 1395

در سالهای اخیر، واژه استراحت بهره برداری در جنگلهای شمال مطرح گردیده و خصوصا توسط طرفداران تقف برداشت چوب از جنگلهای شمال مورد پیگیری قرار می گیرد.

واقعیت این است که ما با آغاز اجرای طرح های جنگلداری(مشابه طرح جنگلداری اروپا)، تقریبا از دهه40 تاکنون ، دارای سابقه بیش از نیم قرن اجرای طرح جنگلداری در شمال کشور بوده و متاسفانه فعالیت های احیائی و عمرانی و حفاظتی طرح ها به بهره برداری طرح های جنگلداری وابسته هستند. بدلیل وابستگی هزینه های اجرای طرح به بهره برداری جنگل های شمال، امکان انعطاف پذیری و تغییر ماهیت برنامه ریزی جنگلها در نقاطی که ادامه روند گذشته طرح به صلاح نبوده، متاسفانه بدلیل غفلت یا نداشتن تجربه و اطلاعات کافی از تبعات بعدی فراهم نگردید در نتیجه، عدم تحقق بعضی از اهداف اختصاصی جنگل در مناطق دارای مشکلات اقتصادی و اجتماعی، با اعتراض مخالفین بهره برداری از جنگلهای شمال مواجه و بتدریج محدودیت های دولت نیز بر بره برداری از جنگلهای شمال بیشتر شد (بهر بردرای در حد توان اکولوژیک در برنامه چهارم و برنامه پنجم توسعه) و در سال1392 نیز با تصویب طرح بهینه سازی پایش،حفاظت و بهره برداری از جنگلهای شمال توسط دولت، بهره برداری از درختان جنگلهای شمال، صرفا به درختان آسیب دیده اختصاص محدود شده است (یعنی بهره برداری غیر اقتصادی). البته دولت کریمه در بند9 مصوبه مذکور، برنامه تامین اعتبارات طرح محدود سازی برداشت درختان جنگلهای شمال را نیز مصوب نموده که با وجود2 سال از اجرای آن تاکنون محقق نگردیده است. ولی اصرار نهادهای نظارتی قوه محترم قضائیه و سایر دلسوزان حفظ منابع طبیعی کشور(اعم از بدنه اجرایی سازمان جنگلها و سازمان حفاظت محیط زیست و سایرین) بر اجرای ماده 6 مصوبه موصوف(یعنی بهره برداری فقط محدود به برداشت از درختان پوسیده(سن آمادگی  فیزیکی یا دیزیستی بیولوژیکی) که از سال گذشته اجرا گردیده و در سالجاری با شدت عمل حداکثر در حال جریان است نشان دهنده عملی شدن خواسته ها و آرزوهای طرفداران استراحت بهره برداری جنگل های شمال می باشد. که بنظر نگارنده، اقدامی منطقی و عکس العملی اعتراض آمیز از عدم تحقق مناسب نتایج حفاظتی و احیائی دخالت های گذشته طرح های جنگلداری تلقی می شود.

ایده استراحت جنگل دارای مخالفین و موافقین ذیل است:

1-طرفداران توقف مطلق هرگونه بهره برداری از جنگلهای شمال. این گروه اعتقاد دارند که طرح های جنگلداری فعلی ، برای حفاظت از جنگلها نیز مفید نیستند.

2-طرفدار توقف هرگونه برداشت چوب از جنگلهای شمال،ولی اعتقاد دارند که سایر برنامه های کتابچه طرح های جنگلداری از جمله حفاظت جنگلها می بایست ادامه داشته باشد.

3-طرفداران استراحت جنگل، که با روند بهره برداری سنگین چوب از جنگلهای شمال  مخالف بوده و با بهره برداری درختان پوسیده(برداشت غیر اقتصادی چوب)، مشابه مصوبه دولت(طرح پایش) موافق هستند.

4-مخالفین استراحت جنگل که بهره برداری های گذشته طرح های جنگلداری را نیز تایید می نمایند و بر ادامه روند طرح های جنگلداری تاکید می نمایند.

5-مخالفین استراحت جنگل که با روند بهره برداری های گذشته از جنگلهای شمال مخالفت داشته و به اصلاح بهره برداری از جنگل و اصلاح روند طراحی و اجرای طرح های جنگلداری اعتقاد دارند. گروهی از این دسته با طرح بهینه سازی پایش مصوب1392دولت موافق و گروهی مخالف هستند.

دلایل مخالفین:دولت قادر به تامین اعتبارات حفاظتی و احیائی جنگلهای شمال نبوده و بنابراین بهره برداری اصولی علاوه بر تولید چوب می تواند اعتبارات این بخشها را جبران نماید. ضمنا برداشت چوب وسیله اصلاح جنگلهای شمال محسوب می شود و اگر جنگلها را بحال خود رها کنیم رویش جنگل به صفر گرایش پیدا می کند و حتی به رویش منفی نیز رسیده یا خواهند رسید(چون جنگلهای شمال عموما در حالت گونه های کلیماکس قرار دارند و یا اکثر پایه ها به سن دیرزیستی رسیده اند و مهمتر از همه آنکه بدلیل حضور دام و دامدار، امکان زادآوری و ایجاد نسل های جدید درختان جنگلی سلب شده است) . دلیل مخالفت دیگر آنکه، برداشت درختان صرفا پوسیده، بمعنی حذف آشیان اکولوژیکی حشرات و پرندگان وابسته به آنها بوده و (بمانند دوستی خاله خرسه) موجبات نابودی عناصر دیگر اکوسیستم جنگل فراهم می گردد!. دلیل دیگر آنکه اگر طرح تنفس یعنی توقف مطلق بهره برداری (مانند پارک ملی گلستان) اجرا گردد، آیا مابقی خسارات طبیعی از قبیل آتش سوزی،آفات و بیماریها،رانش های طبیعی و سیل و سایر حوادث غیر مترقبه کنترل خواهند شد؟

بنابراین ضرر طرح پایش بیشتر از منفعت آن می باشد. البته می توان کاهش برداشت از جنگل را به طرق فنی خود دنبال نمود تا هم طرح های جنگلداری و فعالیت مجریان طرح و عوامل کاری آنها مختل نگردد و هم امکان اصلاح روند بهره برداری و اضافه نمودن طرح های جدید فراهم گردد.

بنابراین ضرر طرح پایش بیشتر از منفعت آن می باشد. البته می توان کاهش برداشت از جنگل را به طرق فنی خود دنبال نمود تا هم طرح های جنگلداری و فعالیت مجریان طرح و عوامل کاری آنها مختل نگردد و هم امکان اصلاح روند بهره برداری و اضافه نمودن طرح های جدید فراهم گردد.

مهمتر از همه مسائل این است که ایده استراحت جنگل، به مسئله سیاسی و غیر فنی تبدیل شده که هم از آن استفاده ابزاری در جهت تحقق امیال شخصی یا سازمانی می شود و هم تحلیل های غلط و غیر فنی از سوی افراد غیر متخصص که هیچ گونه آشنایی با علوم جنگل و فن جنگلداری ندارند صادر گردیده و اذهان عمومی را تشویش می نماید.





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : استراحت جنگلها، استراحت بهره برداری، طرح تنفس، طرح های جنگلداری، طرح های بهره برداری، برداشت چوب،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 25 دی 1394
وقتی با انتقاد کسانی که موافق مطلق توقف بهره برداری از جنگلهای شمال هستند مواجه می شویم،بیاد افراط و تفریط های خود می افتیم که یک زمانی آنچنان از جنگلها برداشت می کردند که انگار ،چوب جنگل تمام نمی شود و الان برعکس آن موقع ،فکر می کنیم که برداشت چوب ،بمعنای تخریب جنگل می باشد. 
صرف نظر از تفکرات احساسی و نگاه مطلق به قضیه بهره برداری (بصورت صفر و یک)،این نکته مهم قابل ذکر است که جنگلهای شمال ،عموما جزء جنگلهای طبیعی دست خورده هستند و  بهره برداری بعنوان  ابزاری بوده که از بدو اجرای طرح های جنگلداری برای  پرورش توده ها و احیاء طبیعی و مصنوعی جنگل مورد استفاده قرار گرفته است بصورتی که در حال حاضر بسیاری از توده های جنگلی یا جنگلهای دست کاشت در مرحله همسال و جوانی بسر می برند و نیاز به تیمار یا پرورش دائم دارند ، در صورتیکه این توده ها را به حال خود بگذاریم و هیچ گونه دخالت پرورشی نکنیم ، خسارت به درختان بیشتر می شود، چون درختان همسال در اثر تنک نشدن، با  بالا رفتن ضریب لاغری یا کشیدگی ،دچار رویش نامتعادل ارتفاعی شده و در اثر پدیده های جوی نظیر باد و برف شکسته خواهند شد و یا از ادامه رویش قطری و ارتفاعی باز می مانند ضمن آنکه ،وضعیت ایده ال تمام توده های جنگلی شمال، ناهمسالی و ناهمگونی در قطر وارتفاع گونه های مختلف است که فقط با بهره برداری می توان جنگلهای دست خورده را به سمت وضعیت ایده آل سوق داد.
همچنین در مقابل کسانی که بحث توقف بهر برداری را مطرح نموده اند، باید پرسید که مواد اولیه چوب خام در سرتاسر دنیا ،هم اکنون، از کجا  تامین می شوند  آیا جز این است که در هر کشوری بر اساس حاصلخیزی و توان جنگلهای خود،از چوب یا سایر استعدادهای آن بهره برداری میشود. و اصولا در حال حاضر که با تحریم همه جانبه کشورهای سلطه گر مواجهه هستیم چرا نباید از توانمندی تولید منابع طبیعی تجدیدپذیر خود استفاده نکنیم.
 بنابراین بخاطر داشته باشیم بهره برداری از جنگلهای قابل برداشت شمال، هم  وسیله پرورش و حفاظت و احیاء آن است و هم باعث اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم و تقویت تولید داخلی و کسب درآمد  و  منبع تامین اعتبارات مورد نیاز پروژه های احیایی و حفاظتی است. چه خوبست منطقی تر فکر کنیم. 




نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : بهره برداری، برداشت چوب، توقف بهره برداری، جنگلهای شمال، جنگلهای دستخورده،
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 17 اردیبهشت 1393





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی