تبلیغات
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است) - مطالب علی امیدی
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

گاهی وقتها،آنچنان در پیچ و تاب زندگی ،درخود فرو می رویم ،که انگاردر این دنیای خاکی عمری جاودانه داریم، غافل از آنکه این دنیا ،صحنه گذرایی برای نسل های ما انسانهاست.نهایت خوشی ها،زیباییها،لذت ها و داراییها را نمی توان در خلایق این دنیا یافت. بلکه فقط با معبود مطلق بودن می تواند ما را به نهایت خوشی و خوشبختی برساند.توکل به خدا و توسل به کسانی که به او نزدیک ترند تا واسطه قربت ما شوند ،چاره تمام نیازهای ماست.

یک شبی مجنون نمازش را شکست

بی وضو در کوچه لیلا نشست

عشق آن شب هست و مستش کرده بود

فارغ از جام الستش کرده بود

گفت یارب از چه خوارم کرده ای

بر صلیب عشق دارم کرده ای

خسته ام زین عشق، دلخونم مکن

من که مجنونم، مجنونم مکن

مرد این بازیچه دگر نیستم

این تو این لیلای تو،من نیستم

گفت ای دیوانه، لیلایت منم

در رگت، پنهان و پیدایت منم

سالها با جور لیلا ساختی

من کنارت بودم و نشناختی

موفق کسی است که کشتی عمرش تقوا، بار کشتی اش ایمان، ناخدایش علم، رهنمایش قران و بادبانش توکل به خدا باشد.





نوع مطلب :
برچسب ها : خدا، معبود مطلق، توکل، توسل، مجنون، لیلا، عشق،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 29 آذر 1393
          
پنجشنبه 6 آذر 1393

بهره برداری از جنگلهای شمال (ناحیه رویشی هیرکانی) در چند مقطع زمانی قابل ذکر و تقسیم بندی است:

الف- بهره برداری سنتی که توسط روستائیان و جنگلنشینان از قدیم الایام صورت می گرفته و الان نیز ادامه دارد. تهیه چوب آلات ساختمانی،هیزم بعنوان ماده سوختنی تامین گرما و پخت و پز و تهیه مصالح محصور سازی سامانه های عرفی و صنایع دستی از عمده ترین مصارف روستایی می باشند.

در گذشته های دور، استقرار جوامع انسانی در جنگلها و مراتع نیمرخ شمالی،اکثرا در ارتفاعات بوده ،طبیعتا استفاده از درختان جنگلی نیز رواج فراوانی داشت.البته شواهد موجود فضاهای خالی در جنگل حکایت از وجود روستاها و آبادیهای زیادی در دل جنگلهای شمال می دهد که بدلایل گوناگون از قبیل شیوع بیماریهای کشنده همه گیر مهاجرت های اجباری شکل گرفته یا بتدریج با توسعه شهرها ، افزایش جمعیت و علاقه به کشاورزی و باغداری بجای دامداری،تمایل به سکونت در اراضی جلگه ای و کوهپایه ای بیشتر شد.

ب- بهره برداری تجاری از جنگلها از زمان ناصرالدین شاه قاجار تا 1338

در این دوره پای پیمانکاران خارجی به جنگل ها باز شد. چوب جنگلهای شمال یکی از منابع اصلی درآمد پولی کشور محسوب می شد.بخاطر همین در هر معاهده ننگین تحمیلی از سوی خارجیها،برداشت چوب از جنگلهای شمال بعنوان امتیاز بهره برداری از سرمایه ملی کشور قید می گردید.

برداشت چوب شمشاد،گردو،بلوط و درختان قطور اراضی جنگلی جلگه ای و کوهپایه ای بدون حساب و کتاب  و براساس اعمال نفوذ پیمانکاران خارجی و مباشرین داخلی آنها با دولتمردان آنزمان در مقاطع زمانی مختلفی انجام گردید.نفوذ دامنه چنین برداشت های حتی به دل جنگلهای کوهستانی شمال نیز رسید مانند آق اولر تالش(که برای حمل چوب ها ریل گذاری هم کرده بودند)،برداشت درختان گردو در ووزه له لوارحوزه ماسال،حوزه شکارپشته درفک و سایر مناطق

بتدریج پیمانکاران داخلی نیز به پیمانکاران خارجی اضافه شدند. همچنین صنعت داخلی وابسته به چوب جنگلهای شمال نیز رشد فزاینده ای گرفته و مواد اولیه آن نیز افزایش یافت.مانند تهیه قاشق و شانه چوبی و تهیه ذغال و....



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : بهره برداری از جنگلهای شمال، ناصرالدین شاه قاجار، معاهده، طرح های جنگلداری، طرح پایش، طرح صیانت، کاهش برداشت،
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 2 آذر 1393

= دامداری سنتی(رمه گردانی) با دامپروری صنعتی (خصوصا در جنگل) سازگار نیست چون دامپروری صنعتی نیاز به مجتمع کشت و صنعت دارد). اما دامپروری های کوچک که با اصلاح نژاد دام سبک همراه است و باعث سنگینی واحدهای دامی شده،از تعداد آنها کاسته می شود و سطح رمه گردانی کاهش می یابد، می تواند راهکار استراتژیک بسیار مناسب برای مهار دامداری سنتی و ساماندهی دامداران جنگل نشین باشد.

= طبقه بندی جوامع جنگل نشین شمال کشور:

1-دامدارانی که برای چرای دام بدون اعضاء خانواده خود در داخل جنگل کوچ می کنند (خانواده دامدار در روستای دایمی پایین دست ساکن است و خود به اتفاق فرزندش با دامها همراه می شود یا چوپان می گیرد)

این وضعیت در مازندران از نور تا تنکابن رایج است.

2- دامدارانی که برای چرای دام با اعضاء خانواده خود در داخل جنگل کوچ می کنند و در صورت اضافه شدن جمعیت و سهم سرانه دام به فعالیت های باغداری و زراعت در اراضی جنگلی روی می آورند.این وضعیت در گیلان حاکم است.

3-تک خانوارها و آبادی های کوچک جنگل-خدمات دهی به این نوع خانوارها مقرون بصرفه نیست پس مجبوریم آنها را ساماندهی نماییم. متاسفانه این نوع خانوارها توسط دیگران به نگهداری دام بیشتر واداشته می شوند(یعنی مورد استعمارگری قرار می گیرند) وچه بسا بطرفیت از این خانوارها بدنبال جاده و ساخت و ساز بیشتر در دل جنگلها هستند. این آفت اجتماعی نیاز به مدیریت فرهنگی و اجتماعی و.. است تا جلو تخریب جنگل گرفته شود.

4-روستاهای بزرگ محاط در جنگل یا حاشیه جنگلها
از طرفی دیگر
فشار اجتماعی در حوزه های منابع طبیعی روند فزاینده ای بخود گرفته،در نتیجه باید بپذیریم که برای مقابله با فشار اجتماعی حوزه های منابع طبیعی باید بدنبال اجرای طرح های جنگلداری،مرتعداری و آبخیزداری باشیم.
 



نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : دامداری سنتی، اصلاح نژاد، رمه گردانی، حفظ جنگلها، چرای دام، فشار اجتماعی، دامپروری،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 1 آذر 1393

این تحقیق کاربردی،حین نشانه گذاری سهمیه93-94طرح جنگلداری سری یک رشته رود در حوزه19 استان گیلان با همکاری جناب آقای دکتر طاهری استاد محترم جنگلشناسی دانشگاه گیلان انجام شده است و همکاران عزیز،آقایان مهندس شمس و ارسلانی نیز در مطالعه و تحقیق مشارکت داشته اند.

صرف نظر از نتایج علمی،ابداع روش جدید شبکه بندی در حین کار نشانه گذاری که از ایده های آقای دکتر طاهری است نتیجه بسیار جالبی برای ما ارائه داد که حتی می توانیم در برشهای تنک کردن و سایر دخالتها و جنگلکاری از آن بهره گرفت.

بدینوسیله از جناب دکتر طاهری و همکاران عزیز تشکر می نماید.

مقدمه و هدف

در راستای مصوبه هیئت وزیران مورخ 27/9/92 سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور موظف است اجرای طرحهای جنگلداری در شمال کشور را به نحوی برنامه ریزی و مدیریت کند که چوب حاصل از بهره برداری جنگل، صرفاً از درختان آسیب دیده(شکسته، افتاده، ریشه کن، آفت زده) و عملیات پرورشی تأمین شود. بر این اساس به منظور کاهش فشار جنگل نشینان و روستاهای حاشیه جنگل به منابع جنگلی و جایگزین سوختهای فسیلی به جای چوب و هیزم وزارت نفت موظف شده است با همکاری سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور به نحوی برنامه ریزی کند که واحدهای توزیع نفت و گاز مایع به منظور دسترسی آسانتر ساکنان روستاهای بالای بیست خانوار به سوختهای فسیلی در مکانهای مناسب مستقر شوند.

نظر به اهمیت حفظ و ارتقای تنوع زیستی در کنار بهره برداری اصولی از جنگل های آمیخته شمال کشور با استفاده از ظرفیتهای قابل تحمل اکولوژیکی و اقتصادی در چارچوب مدیریت پایداری جنگلها،بررسی اثر دخالت های تک گزینی در قالب اجرای برنامه بهینه سازی، پایش، حفظ، بهره برداری و مدیریت جنگلهای کشورکه از سال1393 اجرا گردیده است از اهمیت خاصی برخوردار است لذا در این تحقیق ارزیابی نشانه گذاری براساس طرح پایش بعنوان موضوع این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت.

سئوالات تحقیق:

-آیا طرح پایش ما را به اهداف جنگلشناسی نزدیک به طبیعت می رساند یا خیر؟

-طرح پایش چند درصد دخالت های مفید مطابق جنگلشناسی نزدیک به طبیعت را برآورده می نماید؟

فرض صفر تحقیق این است که دخالت جنگلشناسی در این روش کاملا با اصول جنگلشناسی نزدیک به طبیعت انطباق دارد بعبارتی دیگر کار کارشناسی صورت گرفته بر روی طرح پایش که منجر به تصویب آن توسط هیئت وزیران شده است کامل می باشد.

هدف تحقیق:

1- بررسی میزان انطباق نشانه گذاری طرح پایش با شیوه جنگل شناسی نزدیک به طبیعت

2- امکان سنجی انتخاب شبکه بندی مناسب بمنظور تعیین میزان پراکنش دخالت جنگلشناسی



ادامه مطلب


نوع مطلب : مقالات علمی، 
برچسب ها : تک گزینی، نشانه گذاری، طرح پایش، درختان پوسیده، اکوسیستم، دکتر طاهری، تجزیه کنندگان،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 1 آذر 1393

در جنگل گردشی قطعه223 طرح جنگلداری رشته حوزه19 گیلان به موضوع جالبی برخورد نمودم که از نظر زمین شناسی و جنگلشناسی ارزش تحقیق و بررسی علمی دارد:

1- تعداد قابل توجه ای از گودال های دولین(dolin) مشاهده شد که شواهد امر نشان میداد که دولین ها به تازگی تشکیل شده اند گودالها عموما به قطر1متر تا3متر  و به عمق1تا1.5متر بودند.

2-جالب این بود که هر نقطه ای که دولین تشکیل شده بود درختی استقرار نداشته تا ریشه کن شده باشد.

3-بیرون زدگی سنگ مادر آهکی و پیوستگی آنها در قسمت های فوقانی قطعه قابل توجه بود.

 لذا می بایست در محاسبه سطح قابل بهره برداری قطعه  به نحوی اقدام تا سطوح مذبور خارج از سطح قابل بهره برداری منظور گردد.

تشکیل دولینها و ارتباط آن با مسائل جنگلشناسی و برآورد تولید جنگل موضوع جالبی برای تحقیق و پژوهش می باشد.ضمن انکه براساس گفته های دیگران در قطعات همجوار نیز وضعیت مشابه ای وجود دارد.همچنین شواهدی دال بر وجود غار در منطقه وجود دارد .

لازم بیادآوری است که پدیده دولین در اثر حل شده آهک سنگ مادر بوجود می آید.



نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : دولین، غار، پدیده، زمین شناسی، جنگل، dolin، آهک،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 24 آبان 1393

دانلود فایل
امیدوارم برای دانشجویان و همکاران منابع طبیعی مفید واقع شود.




نوع مطلب : مقالات علمی، 
برچسب ها : بهره برداری، برنامه، جنگل، تولید، طرح،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 23 آبان 1393

با برون سپاری وظایف تصدی گری حوزه مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری،انتظار این بود که سازمان متولی امر، برنامه ریزی لازم در راستای آموزش کارگران فنی ، کارشناسان و مدیران اجرایی پیمانکاران و شرکت های مجری طرح ها و پروژه های مربوطه را تدوین و عملی نمایند. چون آموزش مرحله به مرحله فعالیت های پروژه ها و حتی زیرپروژه ها باعث بالا رفتن اطلاعات فنی و تخصصی مورد نیاز طرح ها و پروژه ها شده و تعهد و اعتقاد بکار ،نزد کارکنان اجرایی طرح ها و پروژه ها افزایش یافته، در نتیجه با اجرای بهتر فعالیت پروژه ها،عملکرد آنها ارتقاء می یابد.

با گذشت نزدیک به یک دهه از اجرای طرح ها و پروژه ها مختلف مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری، متاسفانه فرایند آموزش کارگران فنی و کارشناسان و..(که بعد از انعقاد قرارداد،با حضور مستقیم در عرصه،پروژه ها را اجرا می نمایند.)، حداقل در استان گیلان اجرایی نشده است.

از طرفی با توجه به کیفیت پروژه های اجرا شده، براحتی می توان به ضرورت آموزش های تخصصی فنون بکار رفته در پروژه ها پی برد.

خوشبختانه عناوین شغلی بیشتر حرفه های مورد کاربرد در پروژه های رشته منابع طبیعی و آبخیزداری توسط سازمان فنی و حرفه ای(بعنوان دستگاه متولی آموزش های فنی و حرفه ای بخش های غیر دولتی)، شناسایی ،تدوین و تصویب شده است که در صورت پیگیری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استانها و با تعامل مستمر دو دستگاه اجرایی مذکور، دوره های آموزشی مربوطه برگزار خواهند شد.

حد ایده آل موضوع مورد بحث آن جاست که هر جا که پروژه ای از طرح های مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری اجرا می شود ، کارگران ،کارشناسان و مدیران اجرایی شرکت ها و پیمانکارانی امکان فعالیت داشته باشند که دارای گواهی فنی و مهارت مربوط به آن شغل باشند. مطمئنا داشتن تخصص فنی و مهارتی ،باعث افزایش تعهد حرفه ای و اعتقاد بکار و بالا رفتن عملکرد خواهد شد.

البته این مسئله هیچگونه تضادی با آموزش پودمانی و ضمن خدمت کارکنان سازمان جنگلها و اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری ندارد،در واقع این نوع آموزش ها مربوط به خط مقدم جبهه اجرای طرحها و پروژه ها محسوب می شوند.در حالیکه کارکنان مدیریت منابع طبیعی بر روند اجرای طرح ها و پروژه ها نظارت و هدایت دارند.

شغل های مندرج در لیست عناوین شغلی رشته منابع طبیعی،صادره از سوی سازمان فنی و حرفه ای به تعداد 322 عنوان شغلی هستند که مهمترین آنها (حرفه های اولویت دار) عبارتند از:

نهال برداری از خزانه – اپراتوری ترکتور و متعلقات- بذرکاری درختان جنگلی- جمع آوری بذر درختان جنگلی- انبارداری و نگهداری بذر- اپراتوری اسکیدر تاف- اپراتوری اسکیدر زتور- بارزدن چوب- کارگری وینچ(دستی و موتوری)- چوکربندی- ارموتورچی- بهره برداری- نهالکاری در عرصه- سمپاشی خزانه- وجین و سله شکنی- کاردانی نهالستان- گودبرداری و نهالکاری- بانکت زنی- هرس کاری و تراش علف هرز- نگهداری میر و شاخص- نقشه برداری- حفاظت و نگهداری جاده های جنگلی- کارگری جاده سازی جنگل- راهنمایی جنگل- کاردانی جاده سازی- کارشناسی تهیه طرح جنگلداری- نگهداری پارک جنگلی- نگهداری حیات وحش- کاردانی پارک جنگلی- کاردانی حفاظت و حمایت منابع طبیعی- کاردانی آماربرداری جنگل- کاردانی آتش نشانی جنگل- کاردانی بهره برداری محصولات فرعی جنگل- آتش نشانی جنگل- پرورش محصولات غیر جوبی-اره کشی چوب- بذرپاشی- کارگری مبارزه با آفات چوب و صنوبر- صنوبرکاری- قرقبانی- کارگری جنگلداری و جنگلشناسی- ترویج جنگلداری- بوته کاری مرتع- کاردانی احیائ مرتع- کارشناسی آموزش مرتعداران- جمع آوری محصولات مرتعی- کارشناسی تهیه طرح های مرتعداری- کاردانی آبخیزداری- سنگ چینی- گابیون بندی- دیوار کشی- تخصص سازه ای بتونی- سیل بند سازی- کارشناسی طراحی سازه –کارشناسی مجری طرح های آبخیزداری- تولید نهال و.....

یکی از فواید بسیار مهم راه اندازی آموزش این شغلها،هدایت فارغ التحصیلان دانشگاهی رشته های جنگلداری،مرتعداری و آبخیزداری به سمت دریافت گواهینامه مهارت و سپس فراهم شدن زمینه همکاری ایشان در پروژه های در دست اقدام مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری است. در حقیقت فضا برای کارکنان بخش سنتی(که عموما از افراد بیسواد ،کم سواد یا غیر متخصص تشکیل شده اند) محدودتر شده و فضای کسب و کار برای متخصصین واقعی در بخش خصوصی فراهم می گردد.فراموش نکنیم که بخش قابل توجه ای از اشتغال افراد بیکار با تحصیلات آکادمیک،جایگزینی آنها با افراد ترکیب سنتی بخش خصوصی یا غیر دولتی است.     

انشاء الله با پیگیری و تعامل مناسب دو دستگاه اداره کل فنی و حرفه ای و منابع طبیعی و آبخیزداری، بتدریج شاهد اجرای پیشنهاد فوق باشیم.



نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : شغل، عناوین شغلی منابع طبیعی و آبخیزداری، پروژه های منایع طبیعی و آبخیزداری، مجریان طرح ها، فنی و حرفه ای، تقاضای کار، بیکاری،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 2 آبان 1393

با ملی شدن جنگلها و همچنین اصلاحات اراضی،نظام ارباب رعیتی (که بخش عمده ای از دامنه مدیریت نظام ارباب رعیتی در جنگلها و مراتع حاکم بود) برچیده شد و با اجرای طرح های جنگلداری و جنگلکاریها، عملا،  ملی شدن جنگلها استقرار یافت.

تا قبل از انقلاب،متاسفانه توجه به اقشار ضعیف ،از جمله دادمداران خرد(که بعنوان رعایای نظام ارباب رعیتی محسوب می شدند)،بسیار کم رنگ بود، در واقع با انجام اصلاحات اراضی،عمدتا حقوق مالکان عمده یا اربابان در جنگلها پرداخت گردید.متاسفانه با حذف مالکان بزرگ از جنگلها،دامداران خرد، سامانه های عرفی دامداری خود را گسترش دادند و در طی دو دهه50و60 تقریبا تمامی سطوح جنگلهای شمال(بجز مناطق دانگ های تجدید نسل و جنگلکاریها) بعنوان سامانه عرفی دامداری،بین دامداران تقسیم گردید.

  بعد از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی توجه به اقشار مستضعف معطوف گردید و طرح ملی ساماندهی در اواخر دهه شصت راه اندازی و اجرا شد.طرح ساماندهی با هدف خروج دام از جنگل(میدانیم که با وجود دام هیچ نونهالی امکان بقاء و ادامه حیات پیدا نمی کند) دارای چند وجه اجرایی بوده که می بایست توسط دستگاه های متولی امر به اجرا گذاشته شود. علیرغم عدم همکاری سایر دستگاه ها،سازمان جنگلها تاکنون توانسته، طرح ساماندهی را در بخشهایی از جنگلها با موفقیت اجرا نماید. انچه اهمیت دارد مربوط به نواقص اجرایی طرح ساماندهی است که در صورت رفع آنها ابهامات و تامین اعتبارات مورد نیاز، مشکلات اجرایی موجود نیز مرتفع خواهد گردید.البته طرح ساماندهی یک خاصیت ذاتی منفی دارد که آن این است،بعد از خروج دامدار از هر آبادی جنگلی،بدلیل ریشه تاریخی ناشی از حضور آباء و اجدادی ،سرپرست خانوار مربوطه  و حتی فرزندان وی دایما این احساس منفی را دارند که ریشه سکونت آباء و اجدادی آنها کنده شده و علیرغم آنکه تمام حق و حقوق خود را با اعلام رضایت کتبی و ثبتی دریافت نموده اند نسبت به اجرای طرح ساماندهی معترض بوده و از آن انتقاد می کنند.در اینجا کنکاش پیرامون طرح ساماندهی، موضوع بحث نیست.

صرف نظر از طرح ساماندهی،مسئله ای که کمتر به آن توجه شده است گسترش بی حد و حصر سامانه های دامداری سنتی در جنگل است که متاسفانه کل جنگل های شمال را در بر گرفته است. در حالیکه با ملی  شدن جنگلها و با حذف دامداران بزرگ(اربابان نظام ارباب رعیتی)، بخشهایی از جنگلها می بایست از وجود دام پاک می شد.

اما با بررسی بیشتر، به این نتیجه می رسیم که دامداران کوچک ،حوزه دامداری خود را گسترش داده اند(موضوعی که از منظر مسئله یابی علل ازدیاد دامداری سنتی در جنگل و پیامد تخریب آن اهمیت فوق العاده دارد).به نحوی که دامداران، آنقدر جنگلها را به سمت جنگلداری محلی سوق داده اند که خاصیت ملی بودن جنگلها ،تا حدود زیادی تحت الشعاع  قرار گرفته است.

جالب اینجاست که در هر نقطه ای از جنگل های استان گیلان پای می گذاریم،فورا با اعتراض یک یا چند دامدار مواجهه می شویم .اگر قرار باشد تمام سطوح جنگلی به دامداران محلی اختصاص یابد پس مسئله ملی بودن جنگلها چه مفهومی پیدا می کند.

اما در جنگلهایی که از طریق اجرای طرح جنگلداری(حصارکشی و قرق و جنگلکاری)، مدیریت شده اند،دامنه حضور دامدار و گسترش دامداری سنتی تحت کنترل درآمده است. بنابراین لازم است تا طرح جنگلداری و جنگلکاری، بمانند گذشته دوام و قوام داشته باشند تا جنگل های ملی به جنگلهای محلی تبدیل نشوند.

البته جنگلداری محلی  در حاشیه آبادیها و روستاهای جنگل نشین،بهترین شیوه نگهداری جنگلهای ملی و جلوگیری از تبدیل آنها به جنگلهای محلی است که آن نیز در جای خود قابل برنامه ریزی است . 





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : دامداری سنتی، جنگلداری محلی، ملی، جنگلهای محلی، ساماندهی، خروج دام از جنگل، جنگل نشین،
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 16 مهر 1393

قابل توجه اساتید بزرگوار و دانشجویان رشته جنگلداری:

مواردی جالب برای تحقیق و پژوهش:

1-      الف جنگلکاریهای جلگه ای حوزه شفارود در مناطق شاندرمن،شیخ نشین،نرگستان،مهویزان و چوبر خرفکل ،که در حدود 30سال قبل با گونه های کاج تدا و صنوبر و سایر گونه ها احیاء شده بودند و هم اکنون  به سن بهره برداری رسیده اند در حال برداشت بوده،با توجه به قطع درختان داده های خوبی برای تحقیقات در زمینه های آنالیز تنه،برآورد سایت اندکس،مقایسه رویش های متوسط و جاری و کل گونه های مذکور در سایت های مختلف و مقایسه آنها با مبدا بذر یا قلمه،تهیه جدول حجم، برآورد محصول و تهیه جدول محصول و.. فراهم است که نتایج آنها برای اداره کل منابع طبیعی استان نیز مفید خوهد بود.

2-      تمام سعی بنده براین است که برای هر مورد کاربردی فوق الذکر،پرونده پژوهشی تشکیل داده تا تحقیقات دامنه داری را شروع و پیگیری نماییم. در این میان  با توجه به کمبود اعتبارات پژوهشی،بهترین کار ممکن بمنظور پیوند دانشگاه با دستگاه اجرایی،انجام تحقیقات از طریق سمینار های دانشجویی مقطع لیسانس و پروژه های پایان نامه دانشجویی مقاطع فوق لیسانس و دکترا است. مطمئنا این نوع ارتباطات به نفع طرفین(دستگاه اجرایی،استاد و دانشجو)خواهد بود.

3-     ب-  نحوه احیاء مجدد مناطق بهره برداری شده جنگلکاریهای جلگه ای حوزه شفارود،با توجه به مشکلات زهکشی خاکهای جلگه ای

4-      ج- ارزیابی و انطباق نشانه گذاری های تک گزینی مورد نظر طرح پایش،حفاظت،بهره برداری و مدیریت بهینه جنگلهای شمال با اصول جنگلشناسی مورد نیاز جنگلهای ناهمسال( که از سال جاری با توجه به تصویب نامه هیئت وزیران مصوب1392 در دستور کار سازمان جنگلها قرار دارد و چه خوبست که در قالب پایان نامه های دانشجویی،از ناحیه اساتید جنگلشناسی نیز رصد گردد).

در صورت علاقمندی اساتید محترم و دانشجویان عزیز، با ایجانب تماس حاصل فرمایید:

شماره تلفن: 09113346623

Email:omidimasal@gmail.com





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : تحقیق و پژوهش در منابع طبیعی، جنگلداری و جنگلشناسی، جنگلکاری، صنوبر، کاج تدا، پایان نامه دانشجویی، سازمان جنگلها،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 11 مهر 1393

این خاطره مربوط به زمانی است که بعنوان ناظر طرح های جنگلداری در حوزه23زیلکی(استان گیلان) مشغول خدمت بودم.بنده از سال81 تا86 در نظارت طرحهای جنگلداری فعالیت داشتم.

در یکی از روزهای پاییزی سال 81،بهمراه کمک ناظر(آقای دارایی) و سه نفر از قرقبانان شرکت راشستان(مجری طرح های جنگلداری حوزه 23 زیلکی)،بمنظور انجام نشانه گذاری عازم جنگل( طرح اسپین،سری2) شدیم. در آنزمان تازه موفق به اخذ گواهینامه رانندگی شده بودم و بخاطر همین،خیلی علاقمند رانندگی بودم،آن روز هم بخاطر بالا بردن مهارتم،رانندگی خودرو نظارت(لندرور پاژن) را بر عهده داشتم. بعد از طی مسافت نسبتا طولانی(حدود20کیلومتر از محل دفتر نظارت) و با عبور از رودخانه اسپین وارد طرح مذکور شدیم.


بعد از عبور از پیچ ابتدای طرح اسپین ، مشاهده نمودم که جاده بخاطر بارندگی روزهای گذشته ریزش نموده و بخشی از حاشیه خاکریزی جاده از آن جدا و به سمت پایین دره پخش شده  ،همچنین مقداری از خاک دامنه بالادستی جاده نیز بر روی جاده ریزش کرده و در مجموع، عرض عبوری جاده بسیار باریک به نظر می رسید. با مشاهده این وضعیت، ترمز زدم و به همکاران گفتم که از عبور از نقطه باریک جاده می ترسم. بچه های شرکت راشستان که این گونه موارد را زیاد دیده بودند آنچنان نگران نبودند و توصیه داشتند که به مسیر خود ادامه دهیم.

در آنزمان آقای دارایی (که از نظر رانندگی از من واردتر بود) بجای من پشت فرمان نشست. اما من خیلی نگران بودم بخاطر همین به قرقبانها گفتم که فعلا پیاده شویم تا خودرو از نقطه خطر عبور کند،سپس دوباره سوار ماشین می شویم بچه ها هم حرف مرا گوش کردند.

بعد از پیاده شدن ما،آقای دارایی به آرامی شروع به حرکت کرد، در روی نقطه رانشی،یک دفعه دیدیم که زیر لاستیک عقب سمت راست، خالی شد و ماشین به سمت دره متمایل شد و ناگهان شروع به سقوط  در سراشیبی بسیار تند زیر جاده(که شیب بیشتر از 100درصد داشت) نمود. ماشین بعد از چند بار معلق خوردن ،ابتدا به تک درخت وسط دامنه برخورد نمود. با برخورد خودرو،اتاق ماشین از آن جدا و با قسمتهای اصلی به سمت پایین تر،آنقدر معلق خوردند تا به حاشیه کم شیب رودخانه رسیده و همه چیز از حرکت باز ایستاد.طول دامنه ای که ماشین سقوط کرده بود بیش از 150متر بود.(ادامه مطلب درصفحه بعد)

 

ادامه مطلب


نوع مطلب : خاطرات من، 
برچسب ها : سقوط، دره، رانش جاده، جنگل، دامنه پرشیب، خورو نظارت طرح، معجزه،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 11 مهر 1393

تصرف اراضی ملی (تعریف کارشناسی )

        اقدام متصرّف به دست اندازی در اراضی ملی از طریق محصور کردن و تعیین حدود به اشکال مختلف ( مانند حصارکشی با سیم خاردار و چپر بندی ،تغییرکابری و ... ) ، احداث بنا و اشغال عرصه به نحوی که از عبور و مرور افراد دیگر و یا موجودات طبیعی جنگل ها و مراتع ممانعت به عمل آمده و مالکیت دولت بر اراضی ملی را بی اثر نماید تصرف نامیده می شود.

تصرف با درجه حداقل، یعنی تعیین حدود یا محصور کردن عرصه با هدف دامداری سنتی و چرای دام، که در جنگلها رواج دارد.

تصرف با درجه حداکثر ، یعنی تغییر کاربری عرصه به شکلی که شکل طبیعی و ظاهری عرصه و پوشش گیاهی آن در خطر نابودی قرار گیرد. در این نوع تصرف هدف ، مالکیت زمین است.

شکل اجرای عمل منجر به تصرف ممکن است بصورت خزنده یا تدریجی(مرحله به مرحله و نامحسوس) باشد یا به یکباره انجام گیرد.

همچنین تصرفات یا قدیمی اند و یا جدید.

راه های تصرف اراضی منابع طبیعی(قانونی و غیرقانونی):

         تقاضای واگذاری اراضی در بخشهای صنعتی و کشاورزی و خدماتی

         زراعت و باغداری در اراضی جنگلی حاشیه جنگلها و مراتع

         توسعه روستاها و آبادی های داخل و حاشیه جنگل

         گردشگری بدون مجوز در حاشیه جاده های جنگلی و ساخت وسازهای خوش نشینی در ارتفاعات ییلاقی

         دامداری سنتی و تبدیل جنگل به عرصه های علف چر یا چراگاه دام

         خرید و فروش اراضی جنگلی و مرتعی و افزایش تقاضای خریدوفروش اراضی منابع طبیعی

         اتخاذ سیاست توسعه افقی روستاهای حاشیه جنگل از طریق طرح های هادی مسکن روستایی(این مسئله در مورد شهرها نیز صدق می کند).

         عبور پروژه های خطوط انتقال آب ، برق ، گاز و جاده

         اختصاص اراضی جنگلی به طرح ساماندهی خروج دام و دامداران جنگل

 چند نکته مهم در خصوص تصرف منابع طبیعی:

         تصرفات عرفی اراضی جنگلی توسط دامداران،بعنوان بیشترین سهم تصرف در منابع طبیعی، یک معضل مزمن و مهمترین عامل تخریب جنگل تلقی میگردد.

اگر به جنگلها استراحت داده شود یعنی جنگلها به حال خود رها شوند، تصرفات عرفی بومیان و دامداران بیشتر و شدیدتر از گذشته می شود.جالب اینجاست که این نوع تصرفات در هیاهوی فقر و محرومیت و توسعه نیفتادگی روستاها و آبادیهای داخل جنگلها و مراتع ،عمدا پنهان می مانند تا توجه مسئولین به برخوردهای قانونی معطوف نشود.

         تصرف اراضی ملی ودولتی در حاشیه جنگلها،مراتع و اراضی ساحلی با هدف توسعه باغداری وزراعت و تفریح و تفرج نگران کننده است.در حال حاضر با برگشت نسل دوم و حتی نسلهای بعدی به زادگاه های آباء و اجدادی مواجه هستیم که بیشتر بدنبال تفریح و تفنن هستند در کنار ایشان افراد متمول غیربومی نیز هستند که در مجموع،هر دو گروه بدنبال ویلا سازی و خوش نشینی در اراضی منابع طبیعی هستند. 

         آبادیهای زیر20خانوار نیازمند امکانات جاده و برق و.. بوده ودر چارچوب خدمات نظام به اقشار ضعیف قرار دارند.دولت محترم می بایست اعتبار طرح ساماندهی  را آنقدر افزایش دهد تا تک خانوارهای پراکنده به روستاهای بالای 20خانوار پایین دست حوزه های آبخیز الحاق شوند.

         مهاجرت معکوس به روستاها خطر تصرف اراضی منابع طبیعی را افزایش می دهد.چون جمعیت مهاجر روستاهای حاشیه جنگلها ومراتع روشنفکر و دارا بوده و با هدف تفریح و تفرج  و یا با سودای تجارت در این بخش وارد میشوند.همچنین جمعیت خوش نشینها در صورت عدم کنترل اراضی منابع طبیعی به زمین خواران بزرگ تبدیل خواهند شد.

         بخشهایی از اراضی منابع طبیعی در محدوده طرح های هادی مسکن روستایی قرار دارند.در صورتیکه دو کار (ساماندهی تک خانوارهای اطراف روستا و الحاق و جابجایی آنها به محدوده روستا ، ایجاد مرز قطعی و دایمی بین محدوده روستا و اراضی منابع طبیعی) باهم انجام شود ،آنوقت می توان به اجرای ماده4 قانون ساماندهی اراضی منابع طبیعی در محدوده طرحهای مسکن روستایی امیدوار بود.

         پروژه های عمرانی عام المنفعه ،عبوری از اراضی ملی و دولتی اجتناب پذیر هستند.




ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : منابع طبیعی، ویلا سازی، دامداری سنتی، خرید وفروش اراضی ملی، مهاجرت معکوس، تصرف اراضی ملی، زمین خواری،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 3 مهر 1393

مقدمه

 

     همانطوریکه می دانیم طبق قانون حفاظت و بهره برداری ، قطع و بهره برداری اشجار جنگلی منوط به اخذ مجوز قطع از دستگاه متولی مدیریت جنگل ها یعنی سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری کشور است که توسط ادارات کل منابع طبیعی استان ها و ادارات منابع طبیعی شهرستانها بترتیب در مورد درختان قابل برداشت جنگلها و باغات چوب متعلق به اشخاص انجام می گیرد.

در مبحث بهره برداری جنگل با حجم های نشانه گذاری،تجدید حجم صنعتی و هیزمی و استحصال سروکار داریم. تمام مساعی نظارت طرح ونظارت عالیه طرح های جنگلداری و بهره برداری های باغی این است که اولا مراحل متداول بهره برداری،در چارچوب قوانین و مقررات انجام شود، ثانیا کمیت های ابعاد ضخامت یا طول قسمتهای مختلف درختان که منتج به حجم می شوند با واقعیت منطبق شوند.در بخش های تجدید حجم و استحصال،مجموعه شرایطی در عدم دستیابی به حالت های ایده آل ،خصوصا در بعد اندازه گیری ها دخیل هستند. فلذا این مسئله ،باعث ایجاد چالش متداوم بین لایه های مختلف نظارتی شده و علیرغم آنکه انتظارات حداقل، طی مراحل انجام کار حاصل می گردد درجه رضایت مندی در ابعاد قانونی و فنی به سلیقه و تجزیه و تحلیل های شخصی متکی است.

فرایند استحصال

بعد از مرحله تجدید حجم ، ابتدا مقطوعات صنعتی به گرده بینه، کاتین تبدیل می شوند و بعد از ضرب چکش استحصال از محوطه برداشت خارج می شوند. سپس چوب آلات هیزمی تهیه و جمع آوری و به محل مصرف منتقل می شوند درحالتی که امکان دسترسی با جاده به محوطه برداشتگاه میسر نباشد بهره برداری بصورت سنتی انجام می گیرد یعنی گرده بینه ها به چوب آلات الواری تبدیل می شوند و بهمراه چوب آلات کاتین با دواب از جنگل خارج می شوند.

استحصال بخش های صنعتی و هیزمی توسط هیئت کارشناسی استحصال با آمارگیری (محاسبه حجم وتعداد محصولات قابل حمل) و ضرب چکش و برآورد هیزم بازدید شده انجام می گیرد.

با انجام استحصال، عملا" تفکیک بخش های صنعتی از هیزم انجام می شود و هرگونه نگرانی مربوط به دریافت حق وحقوق دولت برطرف می گردد حتی استفاده صنعتی از هیزمی که با محاسبه کاتین زیر 20 سانتیمتر انجام می شود محاسبه می گردد. ثانیا" ابعاد قابل خروج از جنگل مشخص و در

صورتمجلس استحصال ثبت می شوند بعد از حمل و نقل اولیه و یا بعد از حمل مقطوعات به یارد برای چوب آلات آماده حمل و نقل ثانویه، پروانه حمل صادر می گردد.

در استحصال مکانیزه تنه های بلند توسط اسکیدر از پای کنده بر روی مسیر چوبکشی کشیده شده و به محل دپو منتقل می شوند (حمل و نقل اولیه ) . در این مرحله،در عرصه و کنار کنده، بعد از عملیات تجدید حجم ،درختان به تنه های بلند تبدیل شده و ضرب چکش استحصال بر روی تنه های بلند انجام می شود همچنین شماره بینه های بلند نیز بر روی سطح مقطع یادداشت می شود. در محل دپو یا کنار جاده،ممکن است بینه های بلند به ابعاد سفارش شده مجری طرح ( بینه وکاتین ) که در صورتمجلس استحصال ثبت شده است تبدیل شوند یا در یارد یا ایستگاه نهایی تبدیل شوند.اگر در زمان حمل و نقل ثانویه، (که چوب آلات با صدور پروانه حمل به بازار مصرف حمل می شوند.)،ابعاد مورد درخواست مجری طرح یا خریدار چوب،با ابعاد مندرج در صورتمجلس استحصال مغایر باشد می توان با تنظیم صورتمجلس استحصال تبدیلی ، مشکل موجود را حل نموده ،سپس براساس آن پروانه حمل را صادر نمود. لازم بذکر است که صورتمجلس استحصال اصلی نیازمند دریافت مجوز ترخیص چوب آلات از اداره کل بوده،ولی برای صورتمجلس استحصال تبدیلی، الزامی برای اخذ مجوز از اداره کل نیست.

در روش فعلی استحصال، نگرانی از اجرای قوانین و مقررات باعث گردیده است تا امور فنی مربوط به تسهیل در روند خروج مقطوعات مستحصله مغفول بماند. بعبارتی دیگر در مرحله استحصال، مجری طرح یا پیمانکار چوب(عوامل اجرایی مجری طرح) انتظار دارد بعد از پرداخت کامل عوارض و بهره مالکانه،مواد مستحصله را در سریع ترین زمان ممکن خارج نموده و به بازار مصرف برساند بویژه در مورد درختان صنوبر و کاج و محصولات کاتینی،که ملاک فروش چوب الات بر اساس وزن بوده،گذشت زمان باعث افت وزنی و کاهش درآمد می گردد.لذا بمنظور کمک به فعالیت اقتصادی طرح باید تمام مساعی خود را در اجرای توامان قانون و فن بکار گرفت تا تسریع در انجام امور استحصال حاصل شده و ارزش افزوده بدست آمده موجب تقویت مالی مجری طرح برای انجام تعدات احیایی و حفاظتی گردد. حال اگر فرض نماییم هیچگونه کمک فنی به امر استحصال در بخش فروش مقطوعات درختان کاج و صنوبر در جنگلکاری های مجریانی چون شرکت شفارود (که قسمت اعظم منبع درآمدی آن بخصوص در سالجاری متکی به فروش مقطوعات جنگلهای دست کاشت جلگه ای است)، فروش محصولات با تناژ بالا امکان پذیر نبوده و درآمد ها به نصف یا کمتر تقلیل می یابد. از طرفی ،بعد از دریافت حق و حقوق دولت ،منطقی تر آنست که چوب آلات مستحصله به لحاظ جلوگیری از کاهش افت،هرچه سریع تر به بازار مصرف منتقل شوند.       

 روند استحصال وحمل چوب آلات تهیه شده از جنگل تا مرحله قبل از صدور پروانه حمل، فرآیند اصلی حمل و نقل و بهره برداری جنگل را تشکیل می دهد که به استناد اظهارات صاحب نظران بهره برداری و حمل و نقل جنگل(دکتر سبحانی، استاد دانشکده منابع طبیعی کرج و دکتر نقدی، استاد دانشکده منابع طبیعی صومعه سرا-گیلان) می توان آنرا در دو سیستم سرد و گرم تعریف و تفکیک نمود. البته جزئیات با بسط موضوع و نتیجه گیری کاربردی بیشتر بشرح ذیل آورده شده است:



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : بهره برداری، استحصال، حمل و نقل، صنعتی، تجدیدحجم، محل دپو، جنگل،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 20 شهریور 1393
با تصویب نامه هیئت محترم وزیران در تاریخ16.10.1392 با  عنوان برنامه بهینه سازی پایش، حفظ، بهره برداری و مدیریت جنگل های کشور،نسخه جدیدی برای بهره برداری از جنگل های کشور پیچیده شد.طبق ماده 6 این مصوبه حاکمیتی که حکم قانون را دارد(زیرا قانون ملی شدن جنگلها نیز ،در واقع،تصویب نامه هیئت وزیران بود)بهره برداری بصورت برش های بهداشتی و پرورشی تعریف و محدود شده است.
هرچند که تبعات اجرای این قانون لازم الاجرا،برای طرحهای جنگلداری تحت اقدام،ممکن است نابسامانی را در عملکرد مجریان طرحها بهمراه داشته باشد ولی با اقدامات جبرانی دولت، می توان به تداوم فعالیت های مدیریت منابع طبیعی در طرح های جنگلداری امیدوار بود.
از طرفی دیگر القاء دیدگاه های منفی و افراطی،فراتر از قانون تصویب شده اخیر،بی انصافی در حق کسانی است که عمری را برای جنگلبانی این کشور مصروف نموده اند , و اعتقاد دارند که مدیریت در چارچوب اجرای طرح های جنگلداری،مدیریت بهینه و کم هزینه برای دستیابی به اهداف حفاظت،احیاء ،اصلاح و بهره برداری اصولی از جنگل های تولیدی است که در سایه آن تولید ،اشتغال و بهره وری منابع تولید نیز حفظ شده و استمرار می یابند.
 ممنوعیت دخالت پرورشی در توده های جوان طبیعی،که در قانون مذکور مجاز شمرده شده است ،باعث می شود تا منابع درآمد طرح های جنگلداری فعلی کاهش شدید داشته باشند.
خلاصه کلام اینکه برنامه قانونی مذکور نگرانی های حافظان منابع طبیعی را مرتفع نموده، و لی باید مراقب باشیم تا بجای اصلاح ابرو،چشم را کور نکنیم!.بعبارتی دیگر تعطیلی طرحهای جنگلداری،مطمئنا به فاجعه ای تبدیل خواهد شد که تخریب آن کمتر از بهره برداری های شدید گذشته نیست.



ادامه مطلب


نوع مطلب :
برچسب ها : پایش، حفاظت، مدیریت بهینه، جنگلها، بهره برداری، بهداشتی، پرورشی،
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 12 شهریور 1393

هدف یا اهداف سازمانی ، فلسفه وجودی سازمان بوده و وظایف اصلی را در کشور و جامعه مشخص می نماید.مانند اهداف سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری کشور که عبارتند از:حفاظت،احیاء،اصلاح و بهره برداری اصولی در جنگلها،مراتع و حوضه های آبخیز

تاکتیک های متفاوت برای انجام وظایف ودستیابی به اهداف سازمانی وجود دارد که بر اساس آنها مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری شکل می گیرد.عمدتا این تاکتیک ها برنامه ها،طرحها و پروژه های ملی و استانی با نظم زمانی و همسو با سایر تاکیک های توسعه محور کشور تعریف می گردند.

تکنیک ها،نحوه و شیوه  های اجرای تاکتیک ها را مشخص مینمایند.تکنیک یا فن اجرایی کاملا وابسته به دانش،علوم و فنون روز بوده و بصورت جزء جزء در فرایندها و روند اجرایی طرح ها و پروژه ها بکار گرفته می شود.

تکنیک عصاره آموخته های آکادمیک و مهارتی است که برای درست کار کردن و خوب اجرا کردن بکار برده می شود تا نتیجه یا اثر آن منطبق با تاکتیک یا بخشی از آن بوده و ما را به هدف برساند.در آن زمان است که احساس رضایت از کار خود داشته و به وظایف خود عمل نموده ایم.

تکنیک معجونی از مهارت است که با تجربه بدست میآید و دانش است که با تحصیل علم و تحصص حاصل می گردد.اگر علم،بروز و کارا باشد و مهارت براساس آن بدست آمده باشد تکنیک دارای اثربخشی بالا و قابلیت ایجاد تغییرات مثبت و پیشرونده خواهد بود.

تکنیک و فن با مجریان یا عاملین تکنیک ها وابستگی مستقیم دارد.اگر تکنیک درست انتحاب شود و فرد یا افراد واجد شرایط آن را اجرا کنند،مسلما نتیجه مطلوب بدست می آید.

تکنیک ،فصل مشترک بخشهای نظارت و اجرایی است.یعنی در زمان اجرای هر پروژه  لازم است تا هر دو عامل پیمانکار یا مجری و ناظر طرح یا پروژه از جزییات تکنیک ها و فنون مورد نیاز برای انجام  پروژه اطلاع دقیق داشته باشتد.

داشتن اطلاعات دقیق از تکنیک لازم است اما کافی نیست.ممکن است اجرای تکنیک توسط افراد که با سلیقه های متفاوت هستند دچار تغییراتی شود.ولی لازم است تا هر فردی تکنیک را اجرا نماید تا مدعی شود که صاحب فن شده است.مثلا کارشناسان اجرایی یا عوامل پیمانکاری ،پروژه مخصوصی را اجرا و نظارت نمایند بنابراین مجبورند تکنیک های مربوطه را نیز عملی نمایند.یا در سطح ابتدایی آن،دانشجویان یک رشته تخصصی،واحدهای عملی را با تماس مستقیم با پروژه های اجرایی طی نموده، در نتیجه با تکنیکها و فنون اجرایی آشنایی پیدا می کنند.



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : تکنیک، فن، فرایند، دانش، مهارت، پروژه، سازمان جنگلها،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 6 شهریور 1393


( کل صفحات : 9 )    ...   3   4   5   6   7   8   9   


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی