جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

مقدمه

 

     همانطوریکه می دانیم طبق قانون حفاظت و بهره برداری ، قطع و بهره برداری اشجار جنگلی منوط به اخذ مجوز قطع از دستگاه متولی مدیریت جنگل ها یعنی سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری کشور است که توسط ادارات کل منابع طبیعی استان ها و ادارات منابع طبیعی شهرستانها بترتیب در مورد درختان قابل برداشت جنگلها و باغات چوب متعلق به اشخاص انجام می گیرد.

در مبحث بهره برداری جنگل با حجم های نشانه گذاری،تجدید حجم صنعتی و هیزمی و استحصال سروکار داریم. تمام مساعی نظارت طرح ونظارت عالیه طرح های جنگلداری و بهره برداری های باغی این است که اولا مراحل متداول بهره برداری،در چارچوب قوانین و مقررات انجام شود، ثانیا کمیت های ابعاد ضخامت یا طول قسمتهای مختلف درختان که منتج به حجم می شوند با واقعیت منطبق شوند.در بخش های تجدید حجم و استحصال،مجموعه شرایطی در عدم دستیابی به حالت های ایده آل ،خصوصا در بعد اندازه گیری ها دخیل هستند. فلذا این مسئله ،باعث ایجاد چالش متداوم بین لایه های مختلف نظارتی شده و علیرغم آنکه انتظارات حداقل، طی مراحل انجام کار حاصل می گردد درجه رضایت مندی در ابعاد قانونی و فنی به سلیقه و تجزیه و تحلیل های شخصی متکی است.

فرایند استحصال

بعد از مرحله تجدید حجم ، ابتدا مقطوعات صنعتی به گرده بینه، کاتین تبدیل می شوند و بعد از ضرب چکش استحصال از محوطه برداشت خارج می شوند. سپس چوب آلات هیزمی تهیه و جمع آوری و به محل مصرف منتقل می شوند درحالتی که امکان دسترسی با جاده به محوطه برداشتگاه میسر نباشد بهره برداری بصورت سنتی انجام می گیرد یعنی گرده بینه ها به چوب آلات الواری تبدیل می شوند و بهمراه چوب آلات کاتین با دواب از جنگل خارج می شوند.

استحصال بخش های صنعتی و هیزمی توسط هیئت کارشناسی استحصال با آمارگیری (محاسبه حجم وتعداد محصولات قابل حمل) و ضرب چکش و برآورد هیزم بازدید شده انجام می گیرد.

با انجام استحصال، عملا" تفکیک بخش های صنعتی از هیزم انجام می شود و هرگونه نگرانی مربوط به دریافت حق وحقوق دولت برطرف می گردد حتی استفاده صنعتی از هیزمی که با محاسبه کاتین زیر 20 سانتیمتر انجام می شود محاسبه می گردد. ثانیا" ابعاد قابل خروج از جنگل مشخص و در

صورتمجلس استحصال ثبت می شوند بعد از حمل و نقل اولیه و یا بعد از حمل مقطوعات به یارد برای چوب آلات آماده حمل و نقل ثانویه، پروانه حمل صادر می گردد.

در استحصال مکانیزه تنه های بلند توسط اسکیدر از پای کنده بر روی مسیر چوبکشی کشیده شده و به محل دپو منتقل می شوند (حمل و نقل اولیه ) . در این مرحله،در عرصه و کنار کنده، بعد از عملیات تجدید حجم ،درختان به تنه های بلند تبدیل شده و ضرب چکش استحصال بر روی تنه های بلند انجام می شود همچنین شماره بینه های بلند نیز بر روی سطح مقطع یادداشت می شود. در محل دپو یا کنار جاده،ممکن است بینه های بلند به ابعاد سفارش شده مجری طرح ( بینه وکاتین ) که در صورتمجلس استحصال ثبت شده است تبدیل شوند یا در یارد یا ایستگاه نهایی تبدیل شوند.اگر در زمان حمل و نقل ثانویه، (که چوب آلات با صدور پروانه حمل به بازار مصرف حمل می شوند.)،ابعاد مورد درخواست مجری طرح یا خریدار چوب،با ابعاد مندرج در صورتمجلس استحصال مغایر باشد می توان با تنظیم صورتمجلس استحصال تبدیلی ، مشکل موجود را حل نموده ،سپس براساس آن پروانه حمل را صادر نمود. لازم بذکر است که صورتمجلس استحصال اصلی نیازمند دریافت مجوز ترخیص چوب آلات از اداره کل بوده،ولی برای صورتمجلس استحصال تبدیلی، الزامی برای اخذ مجوز از اداره کل نیست.

در روش فعلی استحصال، نگرانی از اجرای قوانین و مقررات باعث گردیده است تا امور فنی مربوط به تسهیل در روند خروج مقطوعات مستحصله مغفول بماند. بعبارتی دیگر در مرحله استحصال، مجری طرح یا پیمانکار چوب(عوامل اجرایی مجری طرح) انتظار دارد بعد از پرداخت کامل عوارض و بهره مالکانه،مواد مستحصله را در سریع ترین زمان ممکن خارج نموده و به بازار مصرف برساند بویژه در مورد درختان صنوبر و کاج و محصولات کاتینی،که ملاک فروش چوب الات بر اساس وزن بوده،گذشت زمان باعث افت وزنی و کاهش درآمد می گردد.لذا بمنظور کمک به فعالیت اقتصادی طرح باید تمام مساعی خود را در اجرای توامان قانون و فن بکار گرفت تا تسریع در انجام امور استحصال حاصل شده و ارزش افزوده بدست آمده موجب تقویت مالی مجری طرح برای انجام تعدات احیایی و حفاظتی گردد. حال اگر فرض نماییم هیچگونه کمک فنی به امر استحصال در بخش فروش مقطوعات درختان کاج و صنوبر در جنگلکاری های مجریانی چون شرکت شفارود (که قسمت اعظم منبع درآمدی آن بخصوص در سالجاری متکی به فروش مقطوعات جنگلهای دست کاشت جلگه ای است)، فروش محصولات با تناژ بالا امکان پذیر نبوده و درآمد ها به نصف یا کمتر تقلیل می یابد. از طرفی ،بعد از دریافت حق و حقوق دولت ،منطقی تر آنست که چوب آلات مستحصله به لحاظ جلوگیری از کاهش افت،هرچه سریع تر به بازار مصرف منتقل شوند.       

 روند استحصال وحمل چوب آلات تهیه شده از جنگل تا مرحله قبل از صدور پروانه حمل، فرآیند اصلی حمل و نقل و بهره برداری جنگل را تشکیل می دهد که به استناد اظهارات صاحب نظران بهره برداری و حمل و نقل جنگل(دکتر سبحانی، استاد دانشکده منابع طبیعی کرج و دکتر نقدی، استاد دانشکده منابع طبیعی صومعه سرا-گیلان) می توان آنرا در دو سیستم سرد و گرم تعریف و تفکیک نمود. البته جزئیات با بسط موضوع و نتیجه گیری کاربردی بیشتر بشرح ذیل آورده شده است:

1-    سیستم استحصال سرد

وقتی که بینه های بلند به محل دپو منتقل می شوند به ابعاد قابل حمل برای حمل و نقل ثانویه تبدیل شده و آماده بارگیری می شوند. ولی در این مقطع زمانی، بارگیری انجام نمی شود چون کامیون حمل بار و لودر برای زمان دیگری جهت بارگیری برنامه ریزی شده اند. بعبارتی دیگر مجری طرح یا صاحب چوب آلات مستحصله، بعد از اقدام به فروش محصولات خود نسبت به بارگیری اقدام می کند. چون فاصله زمانی بین حمل ونقل اولیه وحمل ونقل ثانویه به بیش از چند روز بطول می انجامد به  این روند کاری سیستم سرد می گویند یعنی بین مقاطع کاری تهیه وحمل چوب آلات به بازار مصرف، فاصله افتاده و عملیات حمل ونقل موقتا" متوقف می شود.

عملیات حمل و نقل را نمی توان جدا از فرآیند استحصال فرض نمود. فرآیند استحصال، تلفیقی از کار بهره برداری توسط عوامل مجری طرح یا پیمانکار بهره برداری با نظارت بخش دولتی است عوامل بهره برداری برای تولید محصولات مورد نظر وخروج آنها تلاش می کنند و ناظر طرح ونظارت عالیه منابع طبیعی و عوامل حفاظتی در هریک از مراحل استحصال و حمل و نقل علاوه برمحاسبه ابعاد و ضرب چکش استحصال دقت می نمایند تا غیر از درختان پروانه قطع صادره، حتی یک تکه چوب از درخت دیگر  برداشت و حمل نشود و بدینوسیله از جنگل وتوده های پیرامونی حفاظت می نمایند البته بخشی از فرایند استحصال که مربوط به محاسبه ابعاد قطر یا ضخامت و طول محصول می باشد عملا" جزء بخش اجرایی استحصال بوده که ناظر طرح به کمک عوامل مجری آنرا انجام می دهد و نشان از سختی کار ناظر و ضرورت حضور مستمر عوامل نظارت در فرآیند استحصال و حمل و نقل دارد.

2-    سیستم استحصال گرم

بعد از انجام فرآیند تجدید حجم وتایید نهایی توسط اداره کل منابع طبیعی استان و ارسال آن به دفتر فنی جنگلداری سازمان جنگلها ، فرایند استحصال با تبدیل چوب آلات آغاز می شود در بهره برداری مکانیزه تنه های بلند و یا درخت کامل ( در صورت کم قطر بودن درخت) به محل دپو حمل می شوند و بر اساس ابعاد درج شده در استحصال (که مجوز ترخیص یا تاییدیه استحصال از اداره کل منابع طبیعی استان صادر گردیده است ) حمل و نقل ثانویه انجام می گیرد در سیستم گرم،  فاصله زمانی بین حمل و نقل اولیه وثانویه حداقل بوده وکار بهره برداری در زمان کوتاه تری انجام می گیرد. بویژه این حالت در بهره برداری جنگل  های دست کاشت کاج تدا و صنوبر(مثلا" در حوزه جلگه ای شفارود گیلان ) مصداق پیدا می کند یعنی تراکتور، بینه های بلند را حمل نموده و بعد از انتقال به محل بارگیری بلافاصله به ابعاد قابل حمل کامیون تبدیل و بارگیری با لودر یا جرثقیل انجام می شود در این مرحله بدلیل هزینه ماشین آلات بارگیری و حمل، سعی می گردد که ساعت کاری تاآنجاکه ممکن است کاهش یابد تا هزینه حمل و نقل اولیه و بارگیری در مقایسه با مابقی هزینه ها به هزینه غیرمتعارف یا هزینه تصاعدی (که هرلحظه در حال افزایش است ) تبدیل نشود. به همین خاطر تشریک مساعی نظارت طرح با عوامل بهره برداری و حمل و نقل بر این است که از زمان استفاده حداکثر، معمول گردیده و از اتلاف وقت پرهیز شود. ضرب چکش استحصال بعد از تبدیل چوب آلات (که منطبق با صورتمجلس استحصال دارای مجوز ترخیص اداره کل است ) انجام می شود. حال ممکن است بخشی از چوب آلات در نوبت بارگیری بوده و یا بخشی از چوب آلات بارگیری شده باشند و اصولا" خاصیت سیستم استحصال گرم این است که به زمان، توجه زیادی نموده و از اضافه نمودن مراحل کار، توسط ماشین الات پرهیز می نماید.

 این سیستم در مورد محصولات چوبی که درآمد حاصل از فروش اولیه پایین تا متوسط دارند در واقع با همکاری و تشریک مساعی نظارت طرح و عوامل حفاظتی جنگلبانی انجام می شود و با درنظر گرفتن شرط اطمینان از قانونی بودن چوب آلات مستحصله، سعی مجموع بدنه حاکمیتی و تولیدی این است که امر بهره برداری وحمل و نقل از زمره فعالیت های مقرون بصرفه خارج نشود. طبق ماده 9 قانون حفاظت وبهره برداری،گرده بینه و چوب های حاصل شده از درختان مجاز، قبل ازحمل از پای کنده با چکش ویژه استحصال علامت گذاری می شوند. بنابراین لازم است کلیه بینه ها قبل از حمل توسط اسکیدر ضرب چکش استحصال داشته باشند. بعد از تعیین ابعاد قابل فروش صورتمجلس استحصال تنظیم شده و در زمانی که مجوز ترخیص چوب آلات توسط اداره کل منابع طبیعی وآبخیزداری استان صادر می گردد مرحله بارگیری قابل انجام خواهد بود. فلذا لودر وکامیون حمل بار به محل دپوی چوب آلات رسیده و تبدیل و بارگیری چوب آلات انجام می شود. در این مقطع زمانی، چنانچه بینه های بلند به ابعاد کوچکتر تبدیل شوند حتما" بایست نسبت به ضرب چکش استحصال اقدام گردد. لذا ناظر یاکمک ناظر طرح یا عوامل حفاظتی مورد وثوق نظارت (که جزء هیئت استحصال هستند) با رویت علامت چکش روی بینه های بلند و اطمینان یافتن از قانونی بودن چوب آلات بهره برداری شده، نسبت به ضرب چکش مقطوعات آماده حمل اقدام می نمایند.   ضمنا" می بایست کلیه چوب آلات چکش خورده تا در هنگام حمل در طول جاده جنگلی یا فواصل بین شهرها بعنوان محموله قانونی جلوه نموده و مشکلی برای راننده و صاحب چوب پیش نیاید البته ابعاد چوب آلات بارگیری شده دقیقا" بر اساس صورتمجلس استحصال اصلی یا صورتمجلس استحصال تبدیلی می باشد که براساس آنها پروانه حمل صادر می گردد.

 

 

در مجموع دلایل استفاده از سیستم استحصال گرم که عمدتا در جنگلهای دست کاشت صنوبر و توسکا و کاج تدا انجام می شود، به شرح موارد ذیل قابل ذکر هستند:

1-  جلوگیری از افت کیفی چوب آلات مستحصله ؛در غیر اینصورت وزن مواد مستحصله کاهش یافته و ترک و شکاف طولی در آنها ایجاد می گردد.

2-  جلوگیری از سرقت و قاچاق چوب آلت مستحصله؛ بدلیل آنکه مواد مستحصله بصورت کاتین بوده و به لحاظ کم وزن بودن مورد توجه قچاقچیان چوب قرار می گیرند. در مورد صنوبر ، بخاطر اینکه در خارج از اراضی ملی، نیازمند مجوز بهره برداری نیست ممکن است سوء استفاده از چوب الات متحصله بیشتر از سایر گونه باشد.

3-     کمک به افزایش درآمد حاصل از فروش مقطوعات مستحصله و کاهش هزینه بهره برداری

4-  گستردگی کار و تعداد قابل توجه در ختان کم قطر با حجم واحد کمتر از نیم متر مکعب ایجاب می کند که به لحاظ کنترل ناظر بر عرصه و روند بهره برداری فاکتور سرعت را با دقت تلفیق نماید.

5-  روش استحصال گرم حل کننده تنش های حاصل از تعارض خواسته های مجری طرح( اصرار بر فروش محصول بصورت تناژ ) با نظارت طرح بمنظور رعایت مقررات ترخیص بوده و مشکلات و دغدغه های حفاظتی و عوامل یگان حفاظت را مرتفع می نماید.

6-  با استحصال گرم ،بهره برداری در زمان کمتر به اتمام می رسد در نتیجه با خاتمه برداشت چوب از جنگل، امکان عملیات احیاء در زمان بیشتر فراهم می گردد، ثانیا خسارت ناشی از طولانی شدن بهره برداری به توده های همجوار کاهش می یابد.   

اگر در سیستم سرد چوب آلات حمل و نقل اولیه بلافاصله بعد از حمل به محل دپوی کنار جاده جنگلی به محصولات قابل حمل ثانویه تبدیل شوند ضرب چکش در زمان تبدیل نیز الزامی است و در زمان بارگیری فقط باید سعی شود تا چوب آلات بنحوی روی کامیون چیده شوندکه سمت چکش خورده در معرض دید مامورین کنترل کننده چوب آلات قرار گیرند.

گاهی اوقات بدلیل فاصله نسبتا" طولانی بیش از چندماه از ضرب چکش استحصال تا حمل و نقل ثانویه و صدور پروانه حمل و بخاطر تاثیر شرایط جوی و محیطی و تغییر رنگ و شکل سطح مقطع چوب آلات علامت چکش جنگلبانی ناپدید شده یا خوانا بنظر نمی رسد. در این زمان با صلاحدید ناظر طرح مجددا" اقدام به ضرب چکش استحصال بر روی چوب آلات آماده حمل، انجام می شود.





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : بهره برداری، استحصال، حمل و نقل، صنعتی، تجدیدحجم، محل دپو، جنگل،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 20 شهریور 1393
دوشنبه 16 مرداد 1396 07:29 ب.ظ
Woah! I'm really loving the template/theme of this site.

It's simple, yet effective. A lot of times it's challenging to get that "perfect balance" between superb usability and visual appearance.
I must say that you've done a excellent job with this. Additionally,
the blog loads extremely fast for me on Internet explorer.
Outstanding Blog!
دوشنبه 16 مرداد 1396 07:29 ب.ظ
Woah! I'm really loving the template/theme of this site.

It's simple, yet effective. A lot of times it's challenging to get that "perfect balance" between superb usability and visual appearance.
I must say that you've done a excellent job with this. Additionally,
the blog loads extremely fast for me on Internet explorer.
Outstanding Blog!
شنبه 31 تیر 1396 10:32 ق.ظ
When someone writes an paragraph he/she keeps the thought of a user in his/her brain that
how a user can know it. So that's why this post is perfect.
Thanks!
جمعه 30 تیر 1396 01:41 ق.ظ
Wow, that's what I was searching for, what a information!
existing here at this blog, thanks admin of this site.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی