تبلیغات
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است) - ارزیابی تنوع گونه های علفی در راشستان بهره برداری نشده، مطالعه موردی: رودبار گیلان
جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

چکیده

هدف از این تحقیق ارزیابی تنوع گونه های علفی در یک راشستان بهره برداری نشده بود. برای این منظور 170 هکتار از جنگل های رودبار استان گیلان مورد بررسی قرار گرفت. با استفاده از شاخص های تنوع زیستی، مقادیر تنوع ، غنا و یکنواختی محاسبه و با نتایج حاصل از تحقیقات مشابه مقایسه شد. نتایج نشان داد که مقادیر شاخص های به دست آمده کمتر از سایر مطالعات است. علت این مسئله عمق زیاد لاشبرگ، درصد بالای تاج پوشش، قرار گرفتن منطقه مورد مطالعه در ارتفاعات بالا و نیز عدم بهره برداری در منطقه به علت نبود شبکه جاده است. مقدار یکنواختی تأثیر بیشتری نسبت به غنا در مقدار تنوع داشت. منحنی توزیع فراوانی گونه ها از مدل نرمال لگاریتمی تبعیت می کرد. بیشترین درصد فراوانی مربوط به گونه Bromus benekenii بود که یک گونه مهاجم غیر بومی است و تهدیدی جدی برای تنوع زیستی منطقه به شمار می رود.

دانلود مقاله ارائه شده در همایش

واژه های کلیدی: تنوع، غنا، یکنواختی، راشستان، رودبار

نتایج

میانگین درصد تاج پوشش 84 درصد و میانگین عمق لاشبرگ 93/7 سانتی متر به دست آمد. جدول (1) لیست گونه‌های علفی در منطقه مورد مطالعه را نشان می‌دهد. در مجموع، 37 گونه و تعداد 32 خانواده شناسایی شدند. Lamiaceae با 3 گونه بیشترین تعداد گونه را دارا بوده و بعد از آن خانواده‌های Euphorbiaceae, Aspleniaceae و Rosaceae هر كدام 2 گونه و سایر خانواده‌ها هر كدام با یك گونه حضور دارند.

بیشترین فركانس در منطقه مورد مطالعه به ترتیب شامل گونه‌های (56) Polystichum woronowii ، (56)Bromus benekenii ، (49)Viola sylvestris، (42)Carex sp.، (42)Euphorbia amygdaloids و (41)Asperula odorata می‌باشد. کمترین فرکانس را گونه های Rumex sp.، Epimedium pinnatum، Sanicula europaea، Pteris dentata،nigrum Asplenium adianthum، Platanthera bofolia، Blechnum spicant، Stellaria media که فرکانس 3 و یا کمتر از 3 دارند.

بیشترین درصد پوشش گونه‌های علفی در منطقه مورد مطالعه به ترتیب شامل گونه‌های (81/20% ) Bromus benekenii، (99/18%) Euphorbia amygdaloids، (16%) Asperula odorata، (8/12%) Polystichum woronowii می‌باشد. کمترین درصد پوشش گونه ها را گونه های Rumex sp.، Tamus communis، Pteris dentata ،Asplenium adianthum nigrum، Platanthera bofolia و  Stellaria media دارند که درصد پوشش یک و یا کمتر از یک دارند.

جدول 2 مقادیر شاخص های تنوع، غنا و یکنواختی را نشان می دهد. همانطور که ملاحظه می شود بین شاخص های تنوع بیشترین مقدار را شاخص مک آرتور و کمترین مقدار را شاخص سیمپسون دارد. بین شاخص های غنا بیشترین مقدار را شاخص R=S و کمترین مقدار را شاخص منهینیک دارد. در بین شاخص های یکنواختی نیز بیشترین مقدار را شاخص کامارگو و کمترین مقدار را شاخص اصلاح شده نی دارد.

جدول 3 نتایج حاصل از همبستگی پیرسون بین شاخص های تنوع، غنا و یکنواختی و همچنین غنا و عمق لاشبرگ را نشان می دهد. همانطور که ملاحظه می شود بین شاخص R=S و عمق لاشبرگ یک همبستگی منفی وجود دارد. این شاخص با شاخص های تنوع سیمپسون، مک آرتور و هیل همبستگی مثبت دارد در حالی که با شاخص تنوع شانون-وینر  همبستگی معنی داری وجود ندارد. شاخص های غنای مارگالف و منهینیک فقط با شاخص شانون-وینر همبستگی مثبت دارند ولی با سایر شاخصهای تنوع، همبستگی ندارند. شاخص های یکنواختی سیمپسون و کامارگو با شاخص های تنوع سیمپسون، مک آرتور و هیل همبستگی مثبت دارند در حالی که با شاخص شانون-وینر همبستگی ندارد. بین شاخص یکنواختی اسمیت-ویلسون و همه شاخص های تنوع همبستگی مثبت وجود دارد. شاخص یکنواختی اصلاح شده نی با شاخص های تنوع سیمپسون و هیل همبستگی مثبت دارد. شاخص پایلو فقط با شاخص شانون وینر همبستگی دارد.

شکل 1 مدل توزیع فراوانی گونه های علفی در منطقه مورد مطالعه را نشان می دهد. همان گونه که مشاهده می شود توزیع گونه ها از از مدل نرمال لگاریتمی پیروی می کند.

بحث:

نتایج نشان داد که مقدار شاخص تنوع N1 مک آرتور بیشترین و شاخص تنوع سیمپسون کمترین مقدار را داشت. در تحقیقی که توسط روانبخش به منظور بررسی پوشش گیاهی در ذخیره گاه جنگلی گیسوم تالش صورت گرفت، نتایج مشابهی به دست آمد (13). اسماعیل زاده و حسینی در تحقیقی در ذخیره گاه سرخدار افراتخته مشاهده کردند که مقدار تنوع شانون- وینر بیشتر از تنوع سیمپسون است (2). حدادی مقدم در تحیقات خود در جنگل های راش صفارود رامسر نیز نتایج مشابهی به دست آورد (10).

برای اینکه بتوان ارزیابی دقیقی از مقادیر شاخص های به دست آمده داشت، این مقادیر با مقادیر حاصل از تحقیقات مشابه دیگر مقایسه شد: پوربابائی و همکاران (1383) با مقایسه تنوع زیستی گیاهی جنگلکاری توسکای ییلاقی با جنگلکاری آمیخته ون- پلت در تنیان صومعه سرا، در جنگل آمیخته مقدار تنوع شانون- وینر را  088/3، تنوع مک آرتور را 09/9، یکنواختی پایلو را 799/0 و R=S را 66/21 به دست آوردند (6). در تحقیقی که توسط رستمی و پوربابائی با بررسی تنوع پوشش گیاهی در جنگلکاری کاج تدا در مناطق عزیزکیان و لاکان رشت صورت گرفت، برای توده طبیعی مقدار تنوع شانون وینر 1/6، یکنواختی اسمیت- ویلسون 573/0 و غنای R=S 2/9 به دست آمد (12). پوربابائی و رنج آور با بررسی تأثیر شیوه تدریجی- پناهی بر تنوع گونه های گیاهی در جنگل های راش شرقی مقدار تنوع شانون- وینر را 21/3، مک آرتور را 73/9، یکنواختی پایلو را 883/0 و R=S کل را 28 به دست آوردند (8). نوبخت تنوع گونه های گیاهی در ذخیره گاه جنگلی دکتر درستکار گیسوم تالش را بررسی کرد و مقدار شاخص مک آرتور را 3/8، هیل را 2/5، یکنواختی اسمیت- ویلسون را 74/0 و غنای مارگالف را 1/1 به دست آورد (19). پوررحمتی در تحقیقی اثر جنگلکاری روی تنوع گونه های گیاهی در غرب گیلان را بررسی کرد و در جنگل طبیعی تنوع سیمپسون را 8/0، شانون- وینر را 3/2، مک آرتور را 6، یکنواختی سیمپسون را 8/0 و تعداد کل گونه ها را 46 به دست آورد (4).  همان طور که مشاهده می شود مقدار شاخص ها در منطقه مورد مطالعه کمتر از مطالعات دیگر می باشد. یکی از دلایلی که باعث کم بودن این مقادیر شده می تواند درصد بالای تاج پوشش درمنطقه مورد مطالعه باشد. میانگین درصد تاج پوشش در منطقه مورد مطالعه 84 درصد بود. این مساله باعث می شود تا نور کمتری به  سطح زمین برسد. Bazzaz (1975) در جنگل های ایلینویس امریکا که میانگین درصد تاج پوشش آن 82 درصد بود و Rees and Juday (2002)  در جنگل های آلاسکای امریکا که میانگین درصد تاج پوشش آن 89 درصد بود مشاهده کردند که مقدار غنا و در نتیجه تنوع کم است. آنها اعلام کردند که درجنگلها غنای گونه های گیاهی به شدت تحت تاثیر باز یا بسته بودن تاج اشکوب بالایی است (24 و 36). Ludwig و همکاران (2004) در تحقیقی در جنگل های انبوه شرق افریقا که میانگین درصد پوشش آن 91 درصد بود مشاهده کردند که مرگ درختان مادری تاج پوشش را باز و یک محیط غنی از مواد غذایی را به جای می گذارد (32). با باز شدن تاج پوشش، میزان نور دریافتی به سطح زمین بیشتر شده و در نتیجه فعالیت میکروارگانیسم ها نیز بیشتر می شود و با تجزیه سریعتر مواد آلی مواد غذایی بیشتری در دسترس گیاه قرار می گیرد. جدول3 نشان می دهد که یک همبستگی منفی بین عمق لاشبرگ وغنای R=S وجود دارد. لاشبرگ به عنوان یک سد مکانیکی در برابرجوانه زنی و استقرارعمل میکند (28). بنابراین، حضور لاشبرگ باعث کاهش غنا و در نتیجه کاهش تنوع در منطقه شده است. Legar و همکاران (2001) درتحقیقی اعلام کردند که ترکیب گیاهی زیر اشکوب و غنا شدیدا تحت تأثیر مقدار لاشبرگ کف جنگل و تاج پوشش قرار دارد، به طوری که میزان لاشبرگ رابطه معکوسی با غنا و تنوع در منطقه مورد مطالعه دارد.  (31). یکی دیگر ازدلایل را می توان قرارگرفتن منطقه مورد مطالعه درارتفاعات بالا دانست. منطقه مورد مطالعه در محدوده ارتفاعی 1010 تا 1560 متر قرار گرفته است. در تحقیقی که توسط پوربابائی و همکاران (1377) در محدوده ارتفاعی 250 تا 1500 متر صورت گرفت اعلام شد که ارتفاع از سطح دریا یکی از عوامل محدود کننده تاثیر گذار در رویش و پراکنش گونه های گیاهی است به طوری که از ارتفاع 950 متر تنوع به طور چشمگیری کاهش می یابد (5). در تحقیقی دیگر، پوربابائی و دادو (1384) تنوع را در محدوده ارتفاعی 500 تا 2500 متر بررسی و مشاهده کردند که تنوع از ارتفاع 1000 متر به بعد کاهش می یابد (7). Pourbabaei و همکاران (2010) در جنگل های ایلام مشاهده کردند که تنوع از ارتفاع 1500 متر به بعد کاهش می یابد (35). محققین دیگری نیز نتایج مشابهی به دست اوردند: (18، 20، 23، 25 و 27). یکی دیگر از عوامل موثر در کاهش مقدار شاخص ها عدم بهره برداری در منطقه مورد مطالعه به علت نبود شبکه جاده است. در تحقیقی که توسط Van Lear و همکاران در ایالات متحده  و به منظور بررسی تنوع پوشش گیاهی بعداز بهره برداری صورت گرفت، منطقه جنگلی بهره برداری شده با منطقه بهره برداری نشده مقایسه شد و مشخص شد که درجنگل بهره برداری نشده به علت اشکوب بالای متراکم میزان تنوع کمتر از جنگل بهره برداری شده با تاج پوشش بازتر است (41). Robert درتحقیقی اعلام کرد که غنای گونه ها 2 تا 5 سال بعداز بهره برداری به حداکثر رسید ولی 30 سال بعد از بهره برداری به علت کامل شدن تاج پوشش و کاهش نور در اشکوب پوشش علفی غنای گونه ها به حداقل رسید (37). Shelton و Murphy با تحقیقی که در اسکاتلند انجام دادند به این نتیجه رسیدند که با کاهش تراکم توده از طریق تنک کردن، تعداد و در بیشتر موارد درصد پوشش وگلدهی گونه های گیاهی زیر اشکوب افزایش می یابد (38). درتحقیقی که در جنگلهای راش ژاپن توسط Nagaike و همکارانش صورت گرفت مشخص شد که درصد پوشش علفی با سطح مقطع و تراکم درختان اشکوب بالا رابطه منفی دارد  (34).

نتایج مندرج در جدول 3 نشان می دهد که همبستگی بیشتری بین یکنواختی و تنوع در مقایسه با غنا و تنوع وجود دارد. در واقع یکنواختی نقش بیشتری در افزایش مقدار تنوع دارد. پوربابائی و همکاران (1377) با بررسی تنوع در جنگل های استان گیلان اعلام کردند که در جنگل های طبیعی میزان تنوع تحت تأثیر مقدار یکنواختی است (5). محمودی نیز در تحقیقیات خود با بررسی تنوع گونه های گیاهی در کلارآباد مازندران نشان داد که افزایش تنوع به علت افزایش یکنواختی است (17).

بررسی مدل توزیع فراوانی گونه های علفی نشان می دهد که از مدل نرمال لگاریتمی پیروی می کرد که نشان دهنده آن است که تعداد گونه های با فراوانی متوسط، بسیار زیاد است. حقگو در مطالعات خود با بررسی تنوع زیستی در گروه گونه های اکولوژیک در کندلات رشت نشان داد که مدل توزیع فراوانی گونه های علفی از مدل نرمال لگاریتمی پیروی می کند (11). عکافی و اجتهادی در تحقیقی با بررسی تنوع گونه ای با استفاده از مدل های توزیع فراوانی در دو منطقه تحت قرق و تحت چرا در حوزه سد طرق در جنوب مشهد نیز نتایج مشابهی به دست آوردند (15). در تحقیق نوبخت و همکاران (1389) نیز نتیجه مشابهی به دست آمد(19).





نوع مطلب : مقالات علمی، 
برچسب ها : تنوع، غنا، یکنواختی، راشستان، رودبار، Bromus benekenii، گونه های علفی جنگل،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 23 فروردین 1393
سه شنبه 9 خرداد 1396 02:52 ق.ظ
بسیار مطلب عالی بود!
ممنونم از وبلاگ خوبتون
چهارشنبه 20 اسفند 1393 08:09 ب.ظ
سلام دوست عزیز....
وب بسیار خوبی داری...
جهت افزایش بازدید سایتت با ما تبادل لینک کنید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی