جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

ویژگیهای جنگلشناسی و ارزشهای زیست محیطی

َ

 شمشاد از خانواده Buxaceaeبوده که  مهمترین گونه های جنس Buxus  عبارتند از:  B.sympervirens و B.chinensis وB.hyrcana 

شمشاد در اکثر نقاط دنیا،در مناطق با آب و هوای مرطوب معتدل تا گرم پراکنش داشته و دارای بیش از 70گونه می باشد.

شمشاد خزری (B.hyrcana )از گونه های همیشه سبز عرصه های کوهستانی و جلگه ای شمال ایران تا ساحل خزر است که به فرم های درختی و درختچه ای پراکنش داشته و در ایران  بعنوان یکی از گونه های شاخص جنگل های شمال محسوب می شود. پراکنش جهانی شمشاد خزری در ایران ،تالش وترکمنستان است.

شمشاد دارای دیرزیستی بسیار بالا وگونه کاملا سایه پسند بوده در زیرآشکوب جنگل بهترین کیفیت رویشی را داشته ودر حال حاضر،حداکتر به ارتفاع 12 متر و قطر تا 40 سانتیمتر استقرار دارد.

جنگلهای شمال ،جزء جنگلهای پهن برگ خزان کننده معتدله یا سبز تابستانه بوده ولی  در بخشهای جلگه ای و کوهستانی که شمشاد حضور دارد می توان آنها را تحت عنوان جنگلهای مختلط سبزبارانی و سبزتابستانه معرفی وطبقه بندی نمود(1).

بهره برداری سنتی از گونه شمشاد

قبل از ملی شدن جنگلها خصوصا" در زمان قاجاریه و پهلوی اول برداشت های شدید از درختان شمشاد در شمال کشور اتفاق افتاد.در این خصوص می توان به برداشت های مکرر پیمانکاران یونانی از تنه های قطور شمشاد در جنگلهای استان، درمقاطع زمانی مختلف اشاره نمود.

در گذشته مردم از چوب شمشاد در خراطی ها برای ساخت قرقره های نساجی و شانه های چوبی و سایر ابزارها استفاده می نمودند.

شمشاد در طب سنتی بعنوان گونه دارویی محسوب می شود که البته در قدیم بیشتر رواج داشته و امروزه کمتر دیده می شود.

بعضی از رویشگاههای شمشاد بخاطر توسعه روستاها و تغییر کاربری به اراضی زراعی و باغات چای و خانه و محوطه تبدیل شده و تا به امروز رویشگاههای شمشاد در مناطق همجوار روستاها و شهرها محدوتر شده اند.

پراکنش و آمار شمشاد در استان گیلان

براساس اطلاعات طرح بازنگری کمی وکیفی جنگلهای شمال (1385) شمشاد   39/0% تعداد و04/0  % حجم درختان جنگلی استان را تشکیل می دهد(3) و مطابق بررسی شرکت مشاور ( تیرماه 1392)  پیرامون بررسی علل خشکیدگی توده ای گونه شمشاد در استان گیلان ، مساحت رویشگاهی شمشاد حدود 12000 هکتار برآورد و اعلام گردیده است(4). در مورد مساحت رویشگاه ها و بیومتری شمشاد ، کار آماری تخصصی انجام نگردیده است بهمین خاطر سطوح متفاوتی از پراکنش شمشاد در استان ذکر می شود که البته هیچ یک مستند ودقیق نیست.برآوردها از 15000تا20000 و حتی تا 50000هکتار تفاوت رانشان میدهد.

سابقه شیوع بیماری بلایت شمشاد

سابقه شیوع آفات و امراض در جنگلهای شمال

در دهه های گذشته شیوع آفات و بیماری ها، گونه هایی از جنگلهای شمال را تاحد خطر انقراض و نابودی به پیش برده و تا به امروز نیز آثار این نوع از حوادث غیرمترقبه در رویشگاههای گونه های موصوف مشهود است این گونه ها عبارتند از ملچ ، شب خسب ، شاه بلوط

  1. بیماری بلایت شمشاد در سالهای اخیر در جهان شیوع داشته است  (در ایران از سال 89)، وعلیرغم کوتاه بودن طول دوره حمله قارچ عامل بیماری،خسارات جبران ناپذیری به توده های شمشاد وارد نموده است .

زیست شناسی و اکولوژی قارچ (Biology and Ecology) :

این پاتوژن سرعت رشد بسیار بالایی دارد بطوریکه ظرف یک هفته چرخه حیاتی خود را کامل می کند (Henricot et al, 2008).

اسپور قارچ بعد از نشستن روی گیاه سالم، ظرف 3 ساعت  جوانه می زند( فاصله زمانی نشستن اسپور روی گیاه تا جوانه زنی آن).

میسیلیوم حاصل از تندش اسپور ظرف مدت 5 ساعت به درون بافت گیاه نفوذ می کند (فاصله زمانی بین جوانه زنی اسپور تا نفوذ به گیاه).

نفوذ به دو طریقه مستقیم از بافت و یا از طریق منافذ برگی(leaf stomata ) صورت می گیرد. رشد قارچ می تواند بصورت بین سلولی در لایه مزوفیل (لایه میانی برگ) انجام شود.

بعد از 7 روز از آلودگی، در سطح زیرین برگ های شمشاد، کنیدی ها توسط کنیدیوفورها تشکیل می گردند.

قارچ Cylindrocladium buxicola در برگهای آلوده ریخته شده بر کف جنگل باقی می ماند و در شرایط رطوبتی و دمایی مناسب تولید کنیدی می کند.

قارچ عامل بلایت شمشاد Cylindrocladium)Calonectria pseudonaviculata buxicola) قادر است تا 5 سال زنده مانی خود را در برگهای ریخته شده حفظ نماید.(Henricot et al., 2008).

شاخ و برگ مبتلا به بلایت خشکیده و به رنگ قهوه‌ای روشن تبدیل می شود. برگها آلوده ریزش خواهند کرد.

پوست ساقه های آلوده معمولا رنگ سبز خود را نگه می دارند تا این که تحت فعالیت عوامل قارچی ثانویه رنگ آنها تغییر کند. در نهایت گیاه آلوده می میرد.

این بیماری در ساقه های جوان(مانند گیاهچه ها) شدیدتر عمل می کند و موجب سرخشکیدگی می شود.

حداقل دمای رشد برای قارچ 5 و حداکثر 30 و اپتیمم 25 درجه است

اولین اپیدمی آن در سال 1988 روی گونه های مختلف شمشاد در انگلستان اتفاق افتاد و تا کنون طی حدود 25 سال گذشته همچنان بیماری در آن منطقه استمرار دارد.

این بیماری می تواند در گیاهچه های جوان موجب مرگ آنها گردد.

ناقلین بیماری:

بدلیل چسبندگی اسپورهای قارچ،امکان انتقال آن از طریق حشرات، پرندگان و ابزار آلات زیاد است. اما در حالت طبیعی توسط باد و باران قابل انتقال می باشد.

روشهای کنترل بیماری

هرس اندامهای آلوده، امحاء برگهای آلوده ریخته شده

رعایت بهداشت ابزارآلات هرس و ...  کاهش رطوبت محیط پایه های شمشاد و ایجاد تهویه

در آزمایشات انجام شده و تحقیقات دانشگاهی، هیچ قارچ کشی برای درمان بیماری موثر نبوده است.


اهمیت وضرورت کنترل بیماری بلایت شمشاد

نکته بسیار مهم این است که شمشاد نگهدارنده اکوسیستم گیاهی وجانوری بوده و درصورت نابودی، تعادل اکوسیستم رویشگاههای آن بهم ریخته و خسارات بعدی که حتی متوجه جامعه انسانی نیز می شود، امری محتوم و قابل توجه خواهد بود. البته ممکن است در کوتاه مدت ،جوامع محلی ومرزنشینان با توده های شمشاد از نابودی این گونه سود ببرند(خطر تصرف عرصه و افزایش تعلیف دام ) .

تصور به خطرافتادن مأوای حشرات و پرندگان و سایر موجودات، در پی نابودی درختان و درختچه ها و بوته های شمشاد یعنی یک فاجعه زیست محیطی و حادثه غیرمترقبه  که خسارات آن بسیار بیشتر از یک سیل یا زلزله مقطعی است.

بنابراین ضرورت ایجاب می کند که با هر گونه خسارت وارده به جنگلهای شمشاد مقابله  نموده وبه لحاظ  پیشگیری و کنترل بلایت شمشاد، اقدامات  موثری را عملی نماییم.

اقدامات انجام شده پیرامون بیماری بلایت شمشاد در اداره کل منابع طبیعی استان گیلان

1- شناسایی کانون های آلوده بیماری بلایت شمشاد در 9 شهرستان در تاریخ 31/3/92 توسط کارشناس گیاهپزشکی اداره کل منابع طبیعی و ابخیزداری که شدت خسارت در حد بحرانی اعلام گردید. و در ادامه آمار و شناسایی کانون های آلوده کامل تر گردید.

2- انجام مطالعات بررسی علل خشکیدگی توده های گونه شمشاد با سناریوی پدیده گرمایشی زمین  در سال 1391-92.این تحقیق مطالعات بیشتر خصوصا" در زمینه گاهشناسی درختی در رویشگاههای شمشاد را توصیه نموده است.

3- با پیگیری دفتر حفاظت وحمایت سازمان جنگلها ،دستورالعمل پیشگیری و کنترل بیماری بلایت شمشاد (boxwood blight) در جنگلهای شمال کشور در شهریور ماه سال 92 ارائه گردید در این دستورالعمل عامل بیماری قارچی بنامcalonectria pseudonaviculata  که بعنوان عامل مخرب درختان شمشاد در اروپا معرفی شده است اعلام گردید و علاوه بر روشهای کلی پیشگیری وکنترل بیماری، دستورالعمل پیشگیری وکنترل بیماری در 5 تیپ کلی ارائه گردیده است.

4- اعلام مناطق آلوده به بیماری که آمار و اطلاعاتی از طریق ادارات شهرستان ها به اداره کل ارائه گردید.

5- با پیگیری اداره مهندسی اداره کل وکارشناس نقشه برداری منجر به برآورد سطح رویشگاههای شمشاد به میزان 12000 هکتار گردیده است.

6- چند مورد مطالعه و بررسی تحقیقاتی و پژوهشی در مورد پهنه بندی رویشگاه شمشاد و خسارات بیماری بلایت شمشاد توسط موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع انجام شده است.

7- درخواست اعتبارات مورد نیاز کنترل بیماری بلایت شمشاد از استانداری و سازمان متبوع

8- هشدار و اخطار به جوامع بومی و محلی بلحاظ خودداری از برداشت پایه های آلوده شمشاد و استفاده از آنها در محاوط روستایی و انجام اقدامات ایضایی حفاظتی

تحلیل وضعیت فعلی

گسترش قارچ عامل بیماری در اکثر رویشگاههای تیپیک مناطق جلگه ای و کوهپایه ای بصورت اعجاب انگیزی در مدت زمان کوتاه سه ساله از 89 تا 91 اتفاق افتاد.و تا سال جاری بیش از 70 در صد رویشگاه های پایین دست و جلگه ای شمشاد (حدود7000هکتار) در اثر قارچ زدگی تخریب گردیده است.

راهکارهای اجرایی پیشنهاد شده مطابق دستورالعمل کمیته تخصصی گیاهپزشکی دفتر حفاظت و حمایت سازمان ،با کمبود شدید اعتبارات روبرو شده است.

از طرفی دیگر شرایط تعریف شده برای اجرا در تیپ های آلوده به بیماری، برای رویشگاههای نسبتا" وسیع  شمشاد با توجه به پراکندگی نامنظم، قابلیت اجرایی نداشته و در صورت اجرای کامل، نیازمند اعتبارات غیرمتعارف ،امکانات و نیروی انسانی زیاد و زمان نسبتا طولانی خواهد بود.

تا سال گذشته بر این باور بودیم که بررسی ها در توده های جنگلی مختلط با شمشاد نشان می دهد که در مناطق با تاج پوشش و ساختار عمومی بسته که جابجایی هوای زیر تاج پوشش عملا" انجام نمی گیرد و گرما و رطوبت کافی در توده های شمشاد محبوس گردیده، قارچ عامل بیماری بلایت شیوع بیشتری داشته وخسارات زیادی را به شمشاد ها وارد نموده است بنابراین جا دارد تا از دیدگاه  جنگل شناسی با دخالت از طریق برش های تک گزینی، توده های بسته را تنک نموده و ساختار عمودی و افقی جنگل را اصلاح نماییم تا رطوبت زیر تاج پوشش داخل توده های شمشاد کمتر شده و جابجایی هوا مانع از اثر گذاری قارچ عامل بلایت گردد. البته نحوه دخالت در اشکوب فوقانی جنگل و حتی در اشکوب تحتانی خصوصا" در داخل تولید شمشاد نیازمند مباحث کارشناسی بیشتر،اقدامات عملی پایلوت وکارهای تحقیقاتی لازم می باشد. ولی نتایج مشاهدات میدانی اخیر نشان می دهد، قارچ عامل بیماری بلایت، در اقلیم معتدل گرم (که در قسمت های جلگه ای و پایین دست استقرار دارد)  تاثیر اپیدمیک داشته و با افزایش ارتفاع از سطح دریا،تاثیرپذیری قارچ کم می شود خصوصا در جهت های نورگیر، تاثیر گذاری قارچ کاهش داشته است.

بمنظور جلوگیری از پراکنش اثرگذاری قارچ عامل بیماری بلایت، باید قطع و امحاء بعضی از پایه های شمشاد ( که برخلاف قانون حفظ وحمایت از ذخایر جنگلی های ارزشمند مصوب 71 می باشد) را  در دستور کار قرار داد.بعبارتی دیگر اجرای دستورالعمل مبارزه با بیماری بلایت، مستلزم صدور مقرراتی برخلاف قانون مذکور است.

شمشاد در ارتفاعات بالادست ،بصورت اکوتیپ های مقاوم به سرما و سازگار به کمبود رطوبت بوده  وبیماری بلایت در آنها نفوذ نکرده است بنابراین درصورت تکثیر گونه شمشاد می بایست از چنین اکوتیپ هایی استفاده نمود.

همچنین بنظر می رسد اکوتیپ های مقاوم به بیماری بلایت حتی در پایین دست نیز وجود داشته باشد یعنی در بین توده های آلوده  نیز پایه ها یا گروههای شمشاد مقاوم به بیماری مشاهده می گردد که می توان با تکثیر آنها جنگلهای شمشاد را احیا نمود.

در هر صورت باید بپذیریم که برای جلوگیری از نابودی رویشگاه های شمشاد انجام فعالیت های احیائی و حفاظتی ضروری است و نباید زمان را از دست بدهیم.

نتیجه گیری

بمنظور دستیابی به اجرای اقدامات ضروری در مورد رویشگاههای شمشاد و مقابله با کنترل و پیشگیری بیماری بلایت، می بایست دستگاههای (در داخل استان) به وظایف قانونی و ملی خود عمل نمایند:

1- استانداری : با تصویب وتخصیص ردیف اعتباری خاص کنترل و پیشگیری بیماری بلایت شمشاد ، از محل حوادث غیرمترقبه.

2- مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی استان (مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی استان ،دانشگاه گیلان و دانشگاه آزاد ) بهمراه اداره کل منابع طبیعی وآبخیزداری استان، با مطالعه و بررسی رویشگاههای شمشاد وضعیت بیماری بلایت و نحوه کنترل آن با دیدگاههای جنگل شناسی و گیاهپزشکی.

3- دستگاههای اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان و سازمان جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست استان، که با مشارکت هم در جهت مقابله با بیماری و حفاظت و حمایت از اکوسیستم های جنگلی و رویشگاههای شمشاد قدم بردارند.

 

در ادامه فعالیت های قبلی بمنظور نجات رویشگاههای شمشاد و جلوگیری از نابودی گونه باارزش شمشاد می بایست راهکارهایی بشرح ذیل را در دو فاز اجرایی و تحقیقاتی به مرحله اجرا درآورد.

1-  فاز اجرایی

الف – باتوجه به دستورالعمل تهیه شده توسط سازمان بمنظور اجرای عملیات بهداشت جنگل وجمع آوری قسمت های آلوده شمشاد، می بایست دستورالعمل موصوف را در رویشگاههای بحرانی اجرا نمود بهمین خاطر نیازمند اعتبارات مربوطه بوده، در صورتیکه سازمان بتواند بخشی از اعتبارات را از محل اعتبارات ملی تامین نماید می توان راهکارهای ارائه شده توسط دفتر حفاظت و حمایت را اجرا نمود بنابراین پیشنهاد مشخص این است باتوجه به شیوع بیماری بلایت شمشاد در شمال کشور طرح پیشگیری وکنترل بیماری بلایت شمشاد در سطح ملی تعریف، پیش بینی و تامین اعتبار شود.

ب- بخشی از اعتبارات مورد نیاز جهت اجرای دستورالعمل پیشگیری وکنترل بیماری بلایت شمشاد از محل اعتبارات حوادث غیرمترقبه و طرح حفاظت وحمایت تأمین گردیده تا در کنار اهتمام مسئولین کشوری برای جذب اعتبارات ملی ، در سطح استان نیز اعتبارات استانی مربوطه تامین گردد

مجموع اقدامات اجرایی در صورت تامین اعتبار از هر محلی ( ملی یا استانی ) ، فقط جهت اجرای دستورالعمل ابلاغی سازمان عبارتند از :

جمع آوری و  حذف نونهالها، نهالها، تنه وشاخ وبرگ پایه های آلوده به بلایت و سوزاندن آنها.

پاکسازی کف جنگل در نقاط بحرانی

قطع شاخه های خشک شده و جداسازی از قسمت های سالم درختان و درختچه ای شمشاد

محصورسازی توده های تیپیک شمشاد و توده های پاکسازی شده بمنظور پیشگیری وکنترل بیماری بلایت

انجام برش های بهداشتی در توده های خشک شده شمشاد و نشانه گذاری درختان آشکوب فوقانی، با هدف تهویه هوای محبوس زیرآشکوب شمشاد

تولید نهال و ریز ازدیادی از اکوتیپ مقاوم و نهالکاری در رویشگاه تخریب یافته شمشاد

 

2-    فاز تحقیقی اجرایی

به جهت آشنایی بیشتر با رویشگاهای شمشاد و بیماری بلایت ، مطالعات جنگلشناسی و گیاهپزشکی مورد نیاز بوده و ضرورت دارد تا پژوهش های مشترک توسط بخش های اجرایی و تحقیقاتی عملی گردد. هر چندکه فاصله موجود بین متولیان تحقیقاتی با دستگاه اجرایی زیاد و معنی دار است حداقل انتظار و نقطه ایده آل این است  که مرکز تحقیقات منابع طبیعی با اداره کل منابع طبیعی دارای پروژه های مشترک تحقیقی و اجرایی بوده و با بررسی های دقیق و کارشناسی بر مشکلات، درصدد رفع موانع و ارائه راهکارهای جدید یا آزمون راستی آزمایی راهکارهای موجود برآیند .

صرف نظر از تحقیقات صورت گرفته در سطوح ملی، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان در نظر دارد تا با هماهنگی و همکاری متولیان تحقیقات بخش منابع طبیعی استان، برنامه های تحقیقی اجرایی با محور های  پیشنهادی را به مرحله اجرا در آورد

به همین منظور لازم است تا اعتبارات مورد نیاز حداقل بمیزان 1000 میلیون ریال سالیانه از طریق مبادی ذیربط و ستاد حوادث غیرمترقبه استانداری گیلان تامین گردد.

محورهای مورد نیاز تحقیقات و پژوهش های مشترک اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان با مشارکت مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی ، دانشگاه گیلان(دانشکده های کشاورزی و منابع طبیعی)و دانشگاه آزاد(دانشکده منابع طبیعی لاهیجان)

محورهای مورد نیاز تحقیقات و پژوهش های مشترک

* بررسی رویشگاه شمشاد در مناطق کوهستانی بالادست: مطالعه موردی ارتفاع 1600 متر از سطح دریا،در النزه حوزه 11 شاندرمن( بعنوان رویشگاه سرد و اکوتیپ سرمادوست یا مقاوم به سرما).

* امکان سنجی تکثیر شمشاد با منشاء اکولوژیک مقاوم به قارچ  ( خصوصا از طریق ریزازدیادی).

* مطالعه رویشگاههای شمشاد در شهرستانها و حوزه های جنگلداری استان گیلان ،تعیین حدود اربعه و شناخت رویشگاههای تیپیک، مخروبه و نیمه مخروبه.

* بررسی اکوسیستم جنگلی شمشاد ،مطالعه عناصر خاکزی – موجودات همزیست حشرات – خزندگان ، پرندگان ، تجزیه کنندگان، گیاهان و جانوران(مطالعات میکروسکوپی + ماکروسکوپی)

* تعیین خصوصیات خاکشناسی رویشگاههای شمشاد در استان گیلان.

مطالعه زمین شناسی رویشگاههای شمشاد در استان گیلان

*مطالعه رویشگاههای شمشاد و میزان تاثیر بیماری بلایت با استفاده از تصاویر ماهواره ای                  

* مطالعه جنگل شناسی رویشگاههای شمشاد: ترکیب و اختلاط گونه ها، اشکوب بندی ، تراکم و موجودی سرپا، جامعه شناسی گیاهی، زادآوری گونه ها، رویشگاههای بکر و دستخورده ، توالی جنگل شمشاد و...

* مطالعه تاثیر بیماری بلایت در رویشگاههای شمشاد (مطالعات هرساله نیاز است) .

* بررسی وضعیت تصرف اراضی ملی در رویشگاههای شمشاد، مطالعات موردی به تفکیک هر شهرستان.

* مطالعه ( شناخت ) عوامل بیماری زای قارچ عامل بیماری بلایت شمشاد در استان گیلان       ( شناخت دشمنان بیولوژیک قارچ عامل بیماری بلایت در اکوسیستم جنگل شمشاد).

* مطالعه رویشگاه شمشاد  بعد از اجرای عملیات کنترل بیماری بلایت در رویشگاههای تحت قرق و تیمار.

* برنامه ریزی ومدیریت خاص جنگل شمشاد در طرحهای جنگلداری.

* راهکارهای جلب مشارکت مردم درکنترل بیماری بلایت شمشاد.

* بررسی فواید جنگلهای شمشاد برای بومیان منطقه.

* تعیین نوع دخالت های جنگل شناسی در توده های جنگلی مختلط با گونه شمشاد بمنظور پیشگیری وکنترل روند گسترش بیماری بلایت شمشاد.

* تعیین مناسب ترین ساختار جنگل های مختلط با گونه  شمشاد (ساختارهای بهینه)

 سخن پایانی

باتوجه به روند روبه گسترش بیماری بلایت شمشاد و به لحاظ اهمیتی که رویشگاههای شمشاد در پایداری اکوسیستم های جنگلی قسمت های پایین بند جنگلهای شمال کشور دارند می بایست از تمامی اقدامات محتمل برای کنترل و مقاله با بیماری بلایت شمشاد استفاده نماییم و اگر بگوییم که قارچ عامل بیماری بلایت شمشاد ،موجود خیلی خطرناکی است و هیچ چیزی جلودار آن نیست و دست روی دست بگذاریم و کاری نکنیم و شاهد سوختن شمشاد های زیبای جنگلهای شمال باشیم مرتکب اشتباه تاریخی بزرگی شده ایم.

  پس بیاییم مانند سایر نقاط دنیا برای پیشگیری وکنترل بلایت شمشاد تلاش کنیم و به نتیجه خوش بین باشیم.

بقول حافظ شیرین سخن:

باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبر است  

شمشاد سایه پرور من از که کمتر است

از طرفی دیگر،در جنگلهای جلگه ای و پایین دست ،با توجه به خشکیدگی توده های شمشاد،خطرات تهیه چوب(قاچاق چوب هیزمی و سیم پایه) از توده های الوده،افزایش تصرف اراضی ملی و افزایش تعلیف دام محتمل و قابل پیش بینی هستند که می بایست برنامه ریزی جدی در زمینه های مختلف حفاظتی و احیایی را (حتی در صورت نابودی کامل توده های شمشاد) معمول نموده تا زمینه ازدیاد تهدیدهای دیگر فراهم نگردد.





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : شمشاد، Buxus hyrcana، جنگلهای شمال، بیماری، بلایت شمشاد، گیلان، ایران،
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 22 مرداد 1393
یکشنبه 15 مرداد 1396 06:55 ب.ظ
I need to to thank you for this excellent read!! I certainly enjoyed every little bit of it.

I have you book marked to look at new things you post…
سه شنبه 13 تیر 1396 12:23 ق.ظ
My brother recommended I would possibly like this web site.
He was entirely right. This post truly made my day.

You can not imagine just how much time I had spent for this
information! Thank you!
چهارشنبه 31 خرداد 1396 05:06 ب.ظ
First off I would like to say terrific blog!
I had a quick question in which I'd like to ask if you don't mind.
I was interested to find out how you center yourself and clear your head prior to writing.
I've had a hard time clearing my thoughts in getting
my thoughts out. I truly do enjoy writing however it just seems like the first 10 to 15
minutes tend to be wasted simply just trying to figure out how to begin. Any recommendations or tips?
Thank you!
جمعه 29 اردیبهشت 1396 03:32 ق.ظ
What's up to all, as I am genuinely eager of reading this blog's post to be updated daily.
It contains good information.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی